Europees geld voor innovaties levert veel te weinig resultaat op

Dat stelt de Europese Rekenkamer in een speciaal verslag over het Europese landbouwinnovatieprogramma. Om de hele sector te laten profiteren van innovatie, zou de focus binnen het programma meer gericht moeten worden op de praktische behoeften van landbouwers. Daarnaast moet de projectselectie worden verbeterd en moeten de resultaten effectiever worden verspreid.

'Innovatie is onmisbaar als de landbouw de economische, ecologische en sociale duurzaamheid wil versterken', zegt João Leão namens de Europese Rekenkamer. 'Het Europese instrument voor innovatie had meer waar voor zijn geld kunnen opleveren. Kansen werden gemist doordat niet werd ingespeeld op de praktische behoeften van boeren. De slaagkans was bovendien aanzienlijk groter als zij rechtstreeks bij de projecten werden betrokken.'

Boerenbetrokkenheid

De onderzoekers van de Rekenkamer onderzochten projecten in Spanje, Frankrijk, Nederland en Polen. De conclusie was dat innovatiepotentieel maar zelden de doorslag geeft bij de projectselectie. Verder werden boeren vaak te weinig betrokken en ontbrak aandacht voor hun innovatiebehoeften.

Wanneer agrariërs wel werden betrokken, vergrootte dat niet alleen de kans op succes, maar verbeterde het ook de kwaliteit van de ontwikkelde innovaties. Als voorbeeld wordt een project voor droogzaaien in de rijstteelt genoemd, dat nu in een complete Spaanse regio is ingevoerd.

Verder stelt de Rekenkamer dat bijna een derde van de projecten niet of nauwelijks te maken heeft met landbouw, maar meer met industriële voedselverwerking of retailbranding. Zo richtte een project in Polen zich op de industriële productie van boter en leverde het slechts een beperkte bijdrage aan de economische duurzaamheid van lokale zuivelproducenten. Een project in Spanje betrof uitsluitend het versterken van het merk van een supermarktketen.

Geen duidelijk voordeel

Veel projecten leverden geen succesvolle innovaties op. Praktisch resultaat ontbrak of er profiteerden vooral particulieren. Daarnaast werden er gevallen aangetroffen waarin geld werd gebruikt voor investeringen die waarschijnlijk anders ook zouden zijn gedaan, zonder duidelijke voordelen voor de bredere sector. Ook de verspreiding van de resultaten liet vaak te wensen over. Een gemiste kans, stelt de Europese Rekenkamer.

Het Europees Innovatiepartnerschap voor productiviteit en duurzaamheid in de landbouw, kortweg EIP-AGRI, werd in 2012 gelanceerd. Het wordt gefinancierd uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) en het Europees beleid voor onderzoek en innovatie (het Horizon-programma). Binnen het GLB voor 2014-2022 werden met dit instrument meer dan vierduizend innovatieprojecten ondersteund.