'Lege schappen zijn juist een kans'

De lege schappen na de sneeuwval zorgden voor onrust. Begrijpelijk. Maar waar sommigen dit vooral zien als een waarschuwing om vast te houden aan het huidige landbouw- en exportsysteem, ziet de SP hierin juist een kans om ons voedselsysteem eerlijker, veerkrachtiger en toekomstbestendig te maken.

Want laten we helder zijn: er was geen tekort aan voedsel. Boeren produceerden gewoon door. De schappen raakten leeg door een distributiesysteem dat draait op 'just-in-time'-logistiek, lange aanvoerlijnen, maximale efficiëntie en hamsteren. Een paar dagen sneeuw waren voldoende om dat systeem te laten haperen. Dat zegt weinig over de inzet van boeren, maar veel over hoe kwetsbaar ons voedselsysteem is georganiseerd.

Voedselzekerheid gaat voor ons niet alleen over hoeveel we produceren of exporteren. Het gaat over de vraag of iedereen, ook in moeilijke omstandigheden, toegang heeft tot goed en betaalbaar voedsel. Dat vraagt om veerkracht. En dat ontstaat niet door schaalvergroting en internationalisering, maar door kortere ketens, regionale verwerking en een sterkere band tussen boer en burger.

De lege schappen laten zien hoe afhankelijk we zijn van lange, gecentraliseerde ketens. Tegelijkertijd weten we dat veel voedsel dichtbij wordt geproduceerd, maar via omwegen weer bij de consument terechtkomt. Dat is niet efficiënt, niet eerlijk en niet toekomstbestendig. Investeer in regionale voedselvoorziening, lokale verwerking en directe verkoop, zodat voedsel minder ver hoeft te reizen en minder kwetsbaar is voor verstoringen.

Daarbij is circulaire landbouw cruciaal. Boeren die werken aan gezonde bodems, gesloten kringlopen en meer biodiversiteit maken ons minder afhankelijk van kunstmest, geïmporteerd veevoer en fossiele energie. Zij versterken de basis van onze voedselproductie. Toch lopen juist deze boeren vaak vast in regels, financiering en de marktmacht van grote supermarktketens. Subsidies en beleid zijn nog altijd vooral gericht op grootschalige, lineaire productie. Dat is geen natuurwet, maar een politieke keuze – en dus te veranderen.

Ook de Natuurherstelwet wordt door sommigen neergezet als een bedreiging voor de voedselzekerheid. De SP ziet dat anders. Zonder gezonde bodems, schoon water en voldoende biodiversiteit is er op termijn geen landbouw mogelijk. Uitgeputte grond en verdwijnende bestuivers ondermijnen juist onze voedselvoorziening. Natuurherstel en landbouw horen bij elkaar. Het is een investering in de toekomst van boeren en burgers.

De sneeuw is inmiddels gesmolten en de schappen zijn weer gevuld. Maar laten we deze ervaring niet vergeten. Dit is het moment om te kiezen voor een voedselsysteem dat werkt als het tegenzit, niet alleen als alles meezit. Een systeem waarin boeren een eerlijk inkomen krijgen, consumenten betaalbaar voedsel hebben en de natuur herstelt in plaats van verder wordt uitgeput.

Voor de SP is voedselzekerheid geen abstract begrip en geen exportcijfer. Het gaat over solidariteit, zeggenschap en toekomstbestendige keuzes. De lege schappen zijn geen reden voor angst, maar een uitnodiging om het anders te doen. Laten we die kans grijpen.