Prijsstijgingen geven flinke impuls aan landbouwexport

De gestegen voedselprijzen zijn goed voor twee derde van de waardegroei. De rest betreft een volumegroei van de geëxporteerde goederen. Alle sectoren vertonen een plus in de uitvoercijfers. De export van (bewerkte) cacaoproducten nam met een groei van 3,2 miljard euro het meeste toe. Het totaal van deze categorie komt uit op 12,4 miljard euro. Ook fruit, zuivel, eieren en vlees laten groeicijfers zien.

Hoewel de importwaarde procentueel sneller groeit dan de exportwaarde, blijft het handelsoverschot op een hoog niveau doordat de absolute groei van de export groter is dan die van de import. Het overschot wordt voor vorig jaar geraamd op 42,4 miljard euro.

'De Nederlandse landbouw speelt een belangrijke rol in internationale handelsketens, als producent, verwerker én doorvoerland', zegt onderzoeker Jop Woltjer van Wageningen Social & Economic Research (WUR). 'Dat verklaart waarom zowel export als import omvangrijk zijn en samen blijven groeien.'

De Nederlandse economie verdient ruim 49 miljard euro aan de export van landbouwgoederen. Van de exportverdiensten komt 43,5 miljard euro op het conto van de uitvoer van producten van Nederlandse makelij. Daarnaast is 5,7 miljard euro verdiend aan de wederuitvoer van landbouwgoederen die in het buitenland zijn geproduceerd.

In 2025 is de waarde van de export naar Europese landen sterk gegroeid: +10,2 procent. Dit is beduidend meer dan de export naar landen buiten de Europese Unie: +3,9 procent. Daardoor is het aandeel van de Europese Unie in de totale Nederlandse landbouwexport toegenomen van 71,7 procent in 2024 tot 72,9 procent in 2025.

Traditiegetrouw is Duitsland de belangrijkste afnemer van landbouwgoederen uit Nederland. Vorig jaar ging 25 procent van de landbouwexport richting Duitsland. De export naar onze oosterburen is met 10 procent in waarde toegenomen, tot 34 miljard euro.

De landbouwexport naar België (16,9 miljard euro) en Frankrijk (10,6 miljard euro) groeide met 7 procent minder hard. En met een waardegroei van 24 procent is Polen (5,2 miljard euro) de grootste groeimarkt in de top 10 van exportbestemmingen voor Nederlandse landbouwproducten.

Landen buiten de Europese Unie

De export van Nederlandse landbouwproducten naar landen buiten de Europese Unie groeit nog steeds, maar minder sterk dan in voorgaande jaren. Naar China gaat nu voor 3 miljard euro aan landbouwgoederen. Dit is een groei van 3,3 procent.

In voorgaande jaren lag deze hoger. Tussen 2015 en 2021 verdubbelde de agrarische handel met de Chinezen. De huidige afname komt mede door een lichte daling van de export van varkensvlees naar dit land. De export van babymelkpoeder naar China is juist iets gestegen.

Ook de export naar het Verenigd Koninkrijk is met een plus van 5 procent minder hard gegroeid, wat mogelijk verband houdt met Brexit. De export naar de Verenigde Staten, die onder druk staat door de invoerheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump, is met slechts 3 procent gegroeid naar 3,8 miljard euro.

Nederland is wereldwijd zowel een grote exporteur als importeur van landbouwgoederen. De invoer van deze goederen kent vier mogelijke bestemmingen: wederuitvoer, de Nederlandse markt, verwerking voor de Nederlandse markt en verwerking voor de export. Van de landbouwimport is uiteindelijk 72 procent bestemd voor het buitenland. 'Dat onderstreept de positie van Nederland als schakel in mondiale voedselketens', aldus Woltjer.

De cijfers laten zien hoe sterk de Nederlandse landbouw is verweven met internationale markten. Die verwevenheid levert economische voordelen op, zoals werkgelegenheid en exportinkomsten, maar roept ook vragen op over duurzaamheid, ruimtegebruik en milieudruk. Woltjer: 'De kern van het debat is hoe we de economische baten van handel kunnen blijven benutten, met voortdurende aandacht voor de maatschappelijke kosten.'