Geitenhouderij krijgt bronmaatregelen en afstandsnorm van 500 of 1000 meter

Dat blijkt uit antwoorden die demissionair minister Jan Anthonie Bruijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft gegeven tijdens een debat in de Tweede Kamer. Het gaat enerzijds om een afstandscriterium voor nieuwvestiging van een geitenhouderij in de buurt van woonkernen en andere gevoelige bestemmingen. Anderzijds voor realisering van woonkernen en andere gevoelige bestemmingen in de buurt van bestaande geitenhouderijen.

De norm wordt genoemd in een onderzoek van de Gezondheidsraad. Daarin staat dat het risico op longontsteking het sterkst is verhoogd binnen een woonafstand van 0-500 meter van een geitenhouderij (73 procent). Binnen een woonafstand van 0-1000 meter is dat minder (19 procent). Bruijn laat nu onderzoek doen naar de effecten in het gebied 500 tot 1000 meter. Hij verwacht de uitkomst binnen enkele weken.

Bruijn wil niet op voorhand voor een afstand van 500 meter kiezen. ‘We gaan nu niet kiezen voor 500 meter om er drie weken later 1000 meter van te maken. Dat is zwalkbeleid. Dat kan niet daarvoor zijn de belangen te groot.’

Impact op bedrijven

Daarbij loopt er nog een onderzoek naar de impact van een afstandscriterium. ‘Een besluit over de afstand heeft een grote impact op bedrijven, omwonenden en woningbouwplannen. Daarom moeten we goed in beeld brengen wat de gevolgen zijn’, zegt minister Bruijn. Over de mogelijkheid om bedrijven die te dicht bij een woonkern liggen op te kopen, wil de minister op dit moment niet ingaan.

Bij ruimtelijke maatregelen uit voorzorg, zoals een afstandsnorm, is het gebruikelijk om uit te gaan van tijdelijkheid en deze periodiek te evalueren en opnieuw te beoordelen op proportionaliteit, geschiktheid en noodzaak.

Emissie-reducerende maatregelen

De minister benadrukt dat ook wordt gewerkt aan bronmaatregelen die op bedrijfsniveau kunnen worden genomen. Het vermoeden is dat bacteriën uit stalemissies omwonenden kunnen ziek maken, al is in het onderzoek niet aangetoond om welke bacteriën het gaat. Wageningen University & Research (WUR) voert momenteel een verkennend onderzoek uit naar emissiereducerende technische, bedrijfs- en organisatorische maatregelen. Bruijn verwacht dat de resultaten over enkele weken bekend zijn.

Op dit moment hebben negen provincies een moratorium op de geitenhouderij afgekondigd. Dat betekent dat er in deze provincies geen bedrijven mogen bijkomen. Minister Bruijn heeft een beroep gedaan op de overige provincies gevraagd om voorlopig ook de rem op de sector te zetten. Demissionair landbouwminister Femke Wiersma stelt dat er door stikstof ook een slot op nieuwe vergunningen zit.

Kanttekeningen

In de Kamer zijn vragen gesteld over het rapport van de Gezondheidsraad over het risico op longontsteking bij mensen in de omgeving van geitenhouderijen. Zo is BBB-Kamerlid Caroline van der Plas kritisch. ‘In het eerste onderzoek ging het om duizenden mensen met longontsteking en sterfgevallen. Die cijfers zijn keer op keer naar beneden bijgesteld. Waar kunnen we op vertrouwen? En er is nog steeds geen duidelijke oorzaak genoemd. Er wordt alleen gesproken over een correlatie.’ André Flach (SGP) en Maarten Goudzwaard (JA21) plaatsen om dezelfde redenen kanttekeningen bij het onderzoek.

‘We nemen besluiten op aannames’, concludeert de BBB-fractievoorzitter. ‘De geitenhouderij is de volgende sector die aan de beurt is om kapot gemaakt te worden.’

Bruijn laat weten dat de bijstelling van de cijfers het gevolg is van aanvullend en verdiepend onderzoek waardoor nieuwe informatie beschikbaar is gekomen. Ook zijn er andere studies geraadpleegd en is het onderzoek beoordeeld door andere wetenschappers.

Dierrechten

In de Tweede Kamer zijn een aantal partijen voorstander van het invoeren van dierrechten voor de geitenhouderij. De gedachte is dat zo meer controle is op de omvang van de sector. Ook wordt de geitensector op deze manier gelijk geschakeld aan andere dierlijke sectoren, waarvoor wel fosfaat- of dierrechten gelden.

Jos Tolboom, voorzitter van de LTO-vakgroep Geitenhouderij, verwacht veel van de bronmaatregelen. Hij wijst daarbij op de resultaten die in de pluimveesector zijn geboekt om de emissie van fijnstof aan te pakken en rekent op een vergelijkbaar scenario in de geitenhouderij.

Zijn belangrijkste zorg heeft betrekking op de afstandsnorm. Dat wordt nu gepresenteerd als een tijdelijke maatregel, maar daar is Tolboom niet helemaal gerust op. 'Het gaat om de definitie van tijdelijkheid die straks wordt gehanteerd. Dat moet goed worden vastgelegd, zodat het geen permanente norm wordt. Want politici hebben moeite met het terugdraaien van besluiten.'