NVWA verrast door onverwachte vondst nieuwe fysio wratziekte

De nieuwe vondst laat volgens de autoriteit zien dat wratziekte niet langer stabiel is en dat het lastiger wordt om deze ziekte te bestrijden en beheersen. Bij het onderzoek van materiaal uit 2023 van vondsten van wratziekte trad een onverwachte reactie op, verklaart de NVWA. Het wratmateriaal van twee vondsten bleek in staat te zijn om wratten te vormen op Belita, een tot nu toe sterk resistent aardappelras.

Omdat de uitkomst van het onderzoek zo onverwacht was, voerde de NVWA aanvullende toetsen uit. Daaruit bleek dat het wratmateriaal een nieuw pathotype ofwel fysio bevat. Deze fysio wordt voorlopig 'SenBelita breaker' genoemd omdat er nog geen officiële naam is.

Derde nieuwe pathotype in vijf jaar

De nieuwe vondst betekent dat er binnen vijf jaar drie nieuwe pathotypen van wratziekte zijn gevonden in Nederland. Deze komen vooral voor in gebieden in het noordoosten van het land waar intensiever aardappelen worden geteeld. Begin 2025 werd na laboratoriumonderzoek op wratmateriaal uit 2023 het pathotype 42 (Erica) vastgesteld. Deze fysio doorbreekt de resistentie in het ras Seresta.

Daarnaast werd in 2020 pathotype 38 (Nevsehir) voor het eerst aangetroffen in Nederland. Deze fysio werd in 2020, 2021 en 2022 op zes locaties gevonden. Begin vorig jaar was er één vondst van wratziekte in de gemeente Midden-Groningen. Daar trof een NVWA-inspecteur symptomen van wratziekte aan op de rassen Festien en BMC. Om welk fysio het gaat, wordt in de komende maanden onderzocht.

Schimmel verandert sneller

Volgens de NVWA bevestigt moleculair onderzoek het vermoeden dat de schimmel die wratziekte veroorzaakt, sneller verandert. Hoogstwaarschijnlijk komt dit doordat de schimmelpopulaties genetisch materiaal uitwisselen tijdens vermeerdering. Daarbij kunnen nieuwe varianten ontstaan en dan is er meer risico op het doorbreken van resistentie.

Overigens verwacht de NVWA dat er meer nieuwe varianten van wratziekte zijn en dat er nog meer bij komen. Laboratoriumonderzoek bij een vondst van wratziekte is hierdoor minder betrouwbaar. Zo is het volgens de autoriteit mogelijk dat er bij het onderzoek wratmateriaal wordt gebruikt dat niet alle diversiteit van de lokale schimmelpopulatie bevat, waardoor ook minder goed kan worden onderzocht of een aardappelras resistent is tegen de schimmelpopulaties in dat gebied.

De NVWA zoekt samen met sectororganisaties, onderzoekers en veredelaars naar een oplossing voor deze onzekere situatie. Bij meer duidelijkheid informeert NVWA hierover. Ondertussen is het extra belangrijk dat telers maatregelen nemen om de verspreiding van wratziekte tegen te gaan, bijvoorbeeld door te zorgen voor een goede bedrijfshygiëne.