Stikstof hoog op de agenda bij kabinetsvorming

Koolmees adviseert een tussenstap waarbij D66 en CDA eerst drie weken gaan onderhandelen over een 'positieve agenda'. Daarna kunnen andere partijen een inschatting maken of zij voldoende aanknopingspunten zien om met deze twee partijen verder te praten over een mogelijke coalitie. De verkenner verklaarde bij de presentatie van zijn verslag dat hij blij is dat D66 en CDA hebben aangegeven bereid te zijn deze gesprekken aan te gaan.

De agenda van D66 en CDA moet volgens Koolmees behalve over stikstof in elk geval gaan over het woningtekort, het ondernemingsklimaat, energie, klimaat, asiel en migratie, internationale veiligheid en het begrotingsbeleid. Het moet wat hem betreft vooral gaan over zoeken naar overeenkomsten, kijken 'wat er wel kan'. Hij hoopt dat de twee partijen een beeld krijgen van de 'contouren' van beleid voor de komende kabinetsperiode dat op voldoende steun kan rekenen in de Tweede en Eerste Kamer.

Breed draagvlak

Uit zijn verkenningsronde haalt Koolmees dat er 'breed draagvlak' is voor een coalitie met D66, CDA en VVD. Ook is het volgens hem helder dat het alleen lukt om een meerderheidscoalitie met vier partijen te vormen als GroenLinks-PvdA en VVD gaan samenwerken. Maar VVD-leider Dilan Yesilgöz sluit vooralsnog een coalitie uit met die linkse partij en heeft de voorkeur voor JA21.

Koolmees vindt het 'onverstandig' om op dit moment combinaties tussen D66, GroenLinks-PvdA, VVD, CDA en JA21 uit te sluiten. Hij stelt dat D66 en CDA de 'grootste winnaars' zijn van de verkiezingen en daarom het voortouw moeten nemen. De verkenner wijst er ook op dat een coalitie rekening moet houden met de verhoudingen in de Eerste Kamer. Daar zijn GroenLinks-PvdA en BBB de grote partijen met respectievelijk 14 en 13 zetels.

In zijn verslag schrijft de D66-verkenner dat de onderhandelingen moeten worden begeleid door een of meer informateurs. Hij heeft 'geen opvattingen' over de vraag hoeveel informateurs er moeten komen en waaraan zij moeten voldoen. Hij vindt dat het aan D66 is om hier een voorstel voor te doen. Koolmees heeft het verslag aan Kamervoorzitter Martin Bosma overhandigd.

Kabinetsformatie

De Tweede Kamer gaat donderdag in debat over het verslag van de verkenner. Tijdens dit debat wijst de Kamer ook een of meer informateurs aan. Koolmees is bij dit debat aanwezig. Met de aanwijzing van een informateur gaat de volgende fase van de kabinetsformatie in. De informateur voert gesprekken met de fracties en begeleidt de onderhandelingen. Hij of zij kan ook andere personen uitnodigen voor een gesprek, bijvoorbeeld vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties of planbureaus.

Koolmees werd op 4 november door de lijsttrekkers benoemd als verkenner. De taak van een verkenner is om aan de nieuw gekozen fracties te vragen welke mogelijke coalities zij voor zich zien.