Het is stil rond paratbc bij geiten

Uitroeien van paratuberculose heeft in de melkgeitenhouderij geen prioriteit. Door vaccinatie lukt het geitenhouders om klinische problemen als gevolg van de ziekte te reduceren. Royal GD adviseert een laagdrempelige aanpak waarmee het aantal besmette geiten op bedrijven afneemt.

Het+is+stil+rond+paratbc+bij+geiten
© Twan Wiermans

Tot pakweg 2015 maakte de melkgeitenhouderij plannen om net als in de melkveehouderij een programma te starten om paratuberculose terug te dringen. In de melkveehouderij zijn alle bedrijven verplicht om mee te doen. Het Paratuberculose Programma is gebaseerd op het opsporen en afvoeren van besmette dieren. In de melkgeitenhouderij is het nooit zover gekomen.

Dat is jammer, vindt Karianne Peterson, specialist kleine herkauwers bij Royal GD. 'Paratuberculose is een ziekte die veel economische schade kan veroorzaken. Ook is paratbc mogelijk een zoönose, al is daar geen onomstotelijk wetenschappelijk bewijs voor.'


Onderzoeksproject

In de jaren 2011-2015 liep er in de melkgeitenhouderij een onderzoeksproject over paratbc. Het project leidde tot meer kennis over paratbc in de geitensector. Ook verkende GD samen met twintig deelnemende melkgeitenhouders hoe je de ziekte op een praktische manier zou kunnen aanpakken en beheersbaar maken.

Besmette dieren krijgen pas ziekteverschijnselen als ze vier of vijf jaar oud zijn

Karianne Peterson, specialist kleine herkauwers bij Royal GD

Uit het onderzoeksproject kwam onder meer naar voren dat 79 procent van de melkgeitenbedrijven met paratuberculose te maken heeft. Actuele cijfers over de huidige besmettingsgraad zijn er niet. Royal GD schat dat de besmettingsgraad niet is afgenomen en dat de ziekteverwekker op de meeste melkgeitenhouderijbedrijven aanwezig is.


Geen prioriteit

Het is al jaren behoorlijk stil als het gaat om paratuberculose in de melkgeitensector. Hoe komt dat? 'Paratbc veroorzaakt in de praktijk geen problemen. Daardoor krijgt de aanpak van deze ziekte geen prioriteit', zegt melkgeitenhouder Niels van Middelkoop uit het Gelderse Horssen. Hij behartigt bij LTO-vakgroep Geitenhouderij de portefeuille diergezondheid.

De financiële draagkracht van de relatief kleine melkgeitensector betekent dat niet alles kan. Op gebied van diergezondheid zijn er andere problemen die voorrang krijgen, waaronder zorg voor jonge dieren, salmonellose en uiergezondheid.


Aardig onder de duim

Ook speelt mee dat geitenhouders massaal vaccineren tegen paratbc en daarmee de ziekte aardig onder de duim lijken te houden. Van Middelkoop: 'Een belangrijk middel bij het voorkomen van problemen is vaccineren. Bijna alle geitenhouders laten hun lammeren bij het onthoornen vaccineren tegen paratbc.'

Ook Peterson constateert dat de melkgeitenhouderij volop gebruikmaakt van vaccinatie. 'Een wondermiddel is het niet. Het vaccin bewerkstelligt geen immuniteit tegen paratbc. Geiten kunnen de ziekte nog steeds oplopen. Wel zorgt vaccinatie ervoor dat ze minder snel ziek worden.'

Wat volgens de dierenarts ook meespeelt, is dat Nederlandse geitenhouders goed voor hun dieren zorgen. 'Dat leidt ertoe dat besmette dieren pas ziekteverschijnselen krijgen als ze vier of vijf jaar oud zijn. Dan zullen ze vaak snel uitgeselecteerd worden.'


Vrijstelling

Dat de melkgeitenhouderij in tegenstelling tot de melkrundveehouderij gebruik kan maken van een vaccin, is opmerkelijk. Het vaccin Gudair van farmaceut Zoetis beschikt niet over een Nederlandse registratie. In 2012 verleende toenmalig staatssecretaris Henk Bleker van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een tijdelijke vrijstelling. 'Via een enigszins wonderlijk verlopen procedure is de tijdelijke vrijstelling in 2019 omgezet in een vrijstelling voor onbepaalde tijd', zegt Peterson.

Van Middelkoop constateert dat de sector goed uit de voeten kan met de huidige situatie waarbij vaccinatie voor geitenhouders een soort verzekeringspremie is. 'Ik sluit niet uit dat er in de toekomst mogelijkheden ontstaan om aan de slag te gaan met het verder terugdringen van paratuberculose.'


Laagdrempelige aanpak

Dat laatste is wat Peterson het liefst zou zien. 'Als de financiële mogelijkheden beperkt zijn, zou de sector kunnen beginnen met een laagdrempelige aanpak. Die komt neer op het uit de populatie halen van geiten die de ziekteverwekker uitscheiden. Onbewust doen geitenhouders dit al voor een deel', zegt ze.

'Door gerichte training kunnen geitenhouders en dierenartsen leren hoe ze geiten met paratbc kunnen herkennen. Daarbij gaat het om het opmerken en combineren van signalen als vermagering, een doffe vacht, schilferige huid en een vermindering van de melkproductie', licht de dierenarts toe.


Vervelende chronische darmaandoening

Paratuberculose is een chronische darmaandoening bij herkauwers – runderen, schapen en geiten – veroorzaakt door de bacterie Mycobacterium avium subspecies paratuberculosis. Het is een aandoening waar van oudsher veel om te doen is in de rundvee- en melkgeitenhouderij. Of paratuberculose een zoönose is en of er een relatie is met de ziekte van Crohn bij de mens, is nog steeds niet met zekerheid bekend. De infectie vindt plaats door orale opname van de bacterie, bijvoorbeeld met besmette grond, besmet voer of water of door het zuigen aan een met mest bevuild uier. De belangrijkste uitscheidingsroute is via de mest. Besmetting is ook mogelijk in de baarmoeder door biest en melk en ook via inhalatie is als mogelijke besmettingsroute aangetoond. Paratuberculose is een lastig te bestrijden ziekte, omdat niet ieder geïnfecteerd dier klinische verschijnselen vertoont. Ziekteverschijnselen ontwikkelen zich tussen de één en vier jaar na besmetting.

Lees ook

Marktprijzen

Meer marktprijzen

Laatste nieuws

Nieuwste video's

Kennispartners

Meest gelezen

Nieuw op MechanisatieMarkt.nl

Meer advertenties

Vacatures

Weer

  • Maandag
    18° / 10°
    30 %
  • Dinsdag
    18° / 10°
    30 %
  • Woensdag
    19° / 10°
    70 %
Meer weer