Vechten om de laatste hopjesvla

Wiebe DijkstraHalverwege de jaren zestig. Een zuinige hospita in het bezit van een flessentrekker. Mijn kamermaat en ik vochten om de laatste vla uit de fles. Hopjesvla, gemaakt door vanGrieken. In dezelfde periode: melk in plastic zakken. vanGrieken en Menken Melk. Twee fabrikanten die hun tijd vooruit waren. Harry van Grieken, de laatste directeur, schreef er een boek over.
vanGrieken was een fenomeen in en rond Den Haag. Het bedrijf was modern, maakte prima producten en was populair bij de consument. Menken deed daar niet voor onder. Hun concurrentiestrijd leidde in 1998 tot een fusie van beide bedrijven. Toen was het hek van de dam en was een volgende stap onvermijdelijk, nu in de richting van Campina dat al eerder Melkunie had opgepikt.
In het boek staat het familiebedrijf centraal te midden van de stormachtige ontwikkelingen in de zuivelsector. Maar ook het persoonlijke wel en wee van schrijver Harry van Grieken en zijn familie komt in beeld. De mix van werk, persoon, familie en samenleving zorgt voor een bijzondere charme, zegt Harm Schelhaas, van 1976 tot 1996 voorzitter van het Productschap Zuivel.
Schelhaas zegt in zijn voorwoord dat de grote veranderingen in de consumptiemelkmarkt onvermijdelijk waren toen er een einde kwam aan de huis-aan-huisbezorging van melk, het gevolg van de opkomst van de supermarktketens. Dat heeft grote invloed gehad voor de melkconsumptie en -productie; de melkslijters verdwenen en een fusiegolf van coöperaties overspoelde Nederland.
Wie zich nog eens wil verdiepen in het fenomeen particuliere melkfabriek krijgt met deze trilogie een aardig inkijkje in hoe in die wereld een fusie wordt uitgevochten. Harry van Grieken, derde generatie van de ondernemersfamilie, ziet kans er een soort non-fictie familieroman van te maken en geeft een blik achter de schermen. Soms vraag je je af wie er beslist, de directeuren, of hun vrouwen.
Het boek mist een echte vlotte stijl. Aan humor ontbreekt het echter niet. Niet gieren, lachen en brullen, maar alles heel fijntjes opgeschreven.