‘Kunnen we verandering weer verbinden aan vertrouwen?’

Voor boeren en tuinders betekent het niet alleen een beleidswijziging, maar hopelijk ook een einde aan de onzekerheid over de toekomst van hun bedrijf en hun inkomen en duidelijkheid over welke ruimte er voor hen is in hun omgeving.

Dat het stikstofvraagstuk moet worden aangepakt, wordt door vrijwel niemand meer ontkend. Maar de manier waarop we die milieuopgave inkleden, bepaalt of Nederland straks niet alleen minder uitstoot heeft, maar ook of er nog een sterke, innovatieve en duurzame land- en tuinbouw staat. Daar ligt de kern van de uitdaging.

Boeren en tuinders zien de noodzaak voor verduurzaming en willen veranderen, investeren en vernieuwen. In emissiearme technieken, precisielandbouw, kringlopen, energietransitie en nieuwe verdienmodellen. Maar verandering vraagt tijd, ruimte, perspectief en bovenal vertrouwen.

De komende stikstofbesluiten zullen veel losmaken. Ze zullen pijn doen en ondernemers vragen om moeilijke keuzes en afwegingen: wat levert het hen op? Een passende vergunning? Bestaanszekerheid op de plek waar ze al generatieslang boeren? Een fatsoenlijk inkomen?

Maar er speelt ook iets anders: geeft de aangekondigde stikstofaanpak boeren en burgers het vertrouwen dat de maatregelen ook de juiste zijn? Weet het kabinet de gapende kloof tussen boer en overheid met de plannen iets te dichten? Lukt het hen om verandering weer te verbinden aan vertrouwen?