Wat moet de boer van 2035 kunnen?

Tijdens een ronde door zijn stal bekijkt een melkveehouder op zijn tablet de meldingen van de melkrobot. Aansluitend controleert hij gegevens over de gezondheid van zijn koeien en beoordeelt hij of hij moet ingrijpen. Terwijl op de boerderij het dagelijkse werk gewoon doorgaat, is de boer in zijn hoofd ook bezig met voerkosten, arbeid, mestafzet en milieuregels.

Een futuristisch beeld? Niet echt, het boerenbestaan anno 2026 ziet er voor veel ondernemers al zo uit. Niet alleen in de melkveehouderij, maar ook in de andere dierlijke en plantaardige sectoren.

Richting 2035 gaat er nog veel veranderen, zo is het idee. Natuurlijk blijven primair boer en tuinder verantwoordelijk voor hun gewassen, hun dieren en hun productie. Maar data interpreteren, investeringen beoordelen, risico’s beheersen en omgaan met maatschappelijke wensen en wettelijke eisen gaan een steeds grotere rol spelen.

Grofweg kun je drie bekwaamheden onderscheiden die steeds belangrijker worden.

Allereerst: technologie en data. Robots, sensoren, kunstmatige intelligentie en precisielandbouw vragen om een bepaald niveau aan digitale vaardigheden. Technologie levert een aanzienlijke hoeveelheid data op, aan de boer en tuinder om deze te interpreteren, op waarde te schatten en er zo nodig naar te handelen.

Als tweede bekwaamheid wordt van de boer en tuinder ondernemerschap en regie gevraagd. De transitie van de land- en tuinbouwsector zal voor een flink deel van de ondernemers betekenen dat zij hun bedrijfsmodel in meer of mindere mate moeten aanpassen in de komende jaren. Het afwegen van verschillende verdienmodellen en het verkrijgen van specialistische kennis zijn hierbij van groot belang.

Het klimaat verandert, extreem weer wordt steeds normaler en de druk vanuit de samenleving neemt toe. De agrarische sector ligt onder een vergrootglas: stikstof, gewasbeschermingsmiddelen, dierenwelzijn en waterkwaliteit zijn voorbeelden van de factoren die de bedrijfsvoering van boeren en tuinders in toenemende mate beïnvloeden.

Daarmee wordt ook het vermogen om te blijven leren steeds belangrijker. Waar ervaring en vakmanschap voorheen vooral werden opgebouwd door jarenlang in de praktijk te werken, moeten boeren en tuinders hun kennis steeds vaker aanvullen met nieuwe inzichten en technieken.

Levenslang leren

Het vraagt om een andere houding tegenover scholing. Niet alleen aan het begin van de loopbaan, maar gedurende het hele werkzame leven moet er ruimte zijn om kennis bij te spijkeren, bijvoorbeeld via cursussen, praktijkbijeenkomsten en bijscholing. Ook voor het agrarisch onderwijs ligt daar een opgave: hoe zorg je ervoor dat kennis over nieuwe technieken en veranderende regelgeving snel genoeg bij de ondernemer terechtkomt?

Tegelijkertijd is het de vraag hoeveel er van een agrarisch ondernemer kan worden gevraagd. Tijd om zich te verdiepen in nieuwe technieken of opleidingen is niet vanzelfsprekend beschikbaar. Bovendien moeten nieuwe vaardigheden het vakmanschap versterken en niet verdringen.

Goede producten leveren is anno 2026 al niet meer voldoende, en dit zal alleen nog maar meer worden. Maar de boer of tuinder mag intussen niet verworden tot een manager die het contact met dieren, gewassen en grond verliest.

Thema Opleidingen
De land- en tuinbouw van morgen vraagt om meer dan alleen vakmanschap op het erf. In dit thema, eerder gepubliceerd in de Nieuwe Oogst van 21 oktober, staat centraal hoe boeren, tuinders en agrarische professionals zich voorbereiden op een sector die steeds sneller verandert door technologie, nieuwe verdienmodellen en maatschappelijke verwachtingen. Leren houdt allang niet meer op na een diploma: van praktijkonderwijs in de stal tot masterclasses voor ondernemers en opleidingen rond natuurbeheer en digitalisering.

Alle artikelen in dit thema verschijnen op onze overzichtspagina.