5 vragen over vergunningverlening op basis van doelvoorschriften

5 vragen Varkens Janita van Dijk 07 okt 2026 om 06:22uur

De uitspraak over twee varkenshouderijbedrijven vorige week door de Gelderse rechtbank, biedt perspectief voor doelsturing. Maar deze stelt ook duidelijke voorwaarden aan metingen en vergunningverlening. Wat betekent dit voor innovatieve stalsystemen en de toekomst van de varkenshouderij?

Batterijen voor opslag van de opgewekte energie naast de stal van een modern varkenshouderijbedrijf.

Is doelsturing juridisch niet van de baan?

De rechtbank Gelderland ziet het principe van doelsturing - waarbij niet een voorgeschreven stalsysteem, maar een maximale emissie centraal staat - in beginsel als juridisch mogelijk. Zo blijft er ruimte voor innovatieve technieken die niet passen binnen de systematiek van vaste emissiefactoren.

Kunnen sensoren de basis vormen voor een vergunning?

In principe wel. De rechtbank vindt de toegepaste sensoren geschikt om de ammoniakemissie te meten. Wel moeten de metingen goed worden geborgd. De vergunningen schreven vervanging van de sensoren na drie jaar voor. Volgens de rechtbank moet dat al na één jaar. Betrouwbare en controleerbare metingen zijn een cruciale voorwaarde voor doelsturing.

Lees ook: Vergunningen twee Gelderse varkenshouderijen moeten opnieuw worden beoordeeld

Waarom kunnen de twee bedrijven ondanks die positieve beoordeling nog niet bouwen?

Omdat de stikstofonderbouwing van de vergunningen niet meer aansluit bij de huidige rechtspraak. De vergunningen waren gebaseerd op een eerdere juridische lijn rond intern salderen.

'Sinds de uitspraak van de Raad van State van 18 december 2024 zijn daarvoor strengere eisen gaan gelden. De gemeenten moeten daarom opnieuw onderbouwen dat de toegestane stikstofuitstoot verenigbaar is met de bescherming en het herstel van Natura 2000-gebieden.

Wat betekent de uitspraak voor anderen die ook in nieuwe technieken willen investeren?

De uitspraak van de Gelderse rechtbank biedt andere varkenshouders perspectief, maar nog geen eenvoudige route. Innovatieve technieken hoeven niet per definitie te wachten op een officiële emissiefactor. Meten en doelvoorschriften kunnen een alternatief bieden.

Tegelijkertijd moeten agrarisch ondernemers rekening houden met de strenge eisen die worden gesteld aan meetzekerheid, borging en de stikstofrechtelijke onderbouwing van hun vergunning.

Wat is uiteindelijk de belangrijkste betekenis van de uitspraak voor de sector?

De deur naar doelsturing blijft open, maar de vergunningverlening moet juridisch en technisch zeer zorgvuldig worden ingericht. De uitspraak laat zien dat de discussie niet alleen gaat over de vraag welke techniek een varkenshouder toepast, maar steeds meer over de vraag of daadwerkelijk en aantoonbaar binnen een emissiedoel wordt gebleven.

Als de gemeenten de geconstateerde gebreken kunnen herstellen, kan deze aanpak relevant worden voor een bredere groep bedrijven die willen verduurzamen en tegelijk het bedrijf willen blijven doorontwikkelen.