Avebe wil vanaf 2027 aardappelvolume van leden beter kunnen sturen

Geopolitieke en macro-economische ontwikkelingen, een overvloedige aardappeloogst in Europa en een verslechterende afzetmarkt zetten het verdienvermogen van Avebe onder druk. Tegelijkertijd bleek in 2025 de inschrijving van leden 10 procent hoger uit te vallen dan een jaar eerder. Daardoor dreigde Avebe opnieuw meer aardappelzetmeel in laagwaardige markten te moeten afzetten.

‘Door de hoge inschrijving hebben we gekozen voor een voorzichtige start’, zegt Fousert. De situatie maakte volgens hem bovendien duidelijk dat Avebe binnen de huidige coöperatieve structuur weinig mogelijkheden heeft om het aardappelvolume bij te sturen. ‘Bij een enorme overvloed aan aardappelen hebben we eigenlijk geen knoppen om aan te draaien en kunnen we collectief weinig maatregelen nemen.’

Hoogwaardige markten

Volgens de CEO wringt dat met de strategie van Avebe. De coöperatie wil juist minder afhankelijk zijn van laagwaardige zetmeelmarkten en meer product afzetten in hoogwaardige toepassingen met meer toegevoegde waarde. Een groot aanbod aan aardappelen maakt dat lastiger. Vorig jaar verwerkte Avebe uiteindelijk ruim 100.000 ton zetmeel meer dan oorspronkelijk voorzien, waardoor een deel van het product in markten met lagere marges terechtkwam.

‘We willen geen groei realiseren door meer volume. We willen groei realiseren door die meerwaardekant’, benadrukt Fousert. ‘Als je een groter afzetvolume moet realiseren in laagwaardige markten, dan drukt dat natuurlijk het verdienvermogen van de coöperatie.’

De aanpassingen in de statuten en leveringsvoorwaarden zijn volgens de CEO van Avebe niet bedoeld om structureel minder aardappelen te verwerken. ‘Het gaat meer om de flexibiliteit dan om het weghalen van volume.’ Het aardappelzetmeelconcern wil daarmee zowel bij schaarste als bij een overvloedig aanbod sneller kunnen inspelen op veranderende marktomstandigheden.

Inschrijving verlagen

Voor het huidige teeltjaar konden leden hun inschrijving tot afgelopen zaterdag vrijwillig verlagen. Op die regeling kwamen volgens Fousert ongeveer achthonderd reacties. ‘Telers krijgen eerder hun volleverpremie en bovendien kunnen ze naar een andere afnemer overstappen die meer betaalt.’ De droge omstandigheden maken de lagere inschrijving voor sommige telers bovendien relevant, omdat zij mogelijk minder aardappelen oogsten dan waarvoor zij zich hebben ingeschreven.

De lage startprijs heeft daarnaast het vertrouwen van leden in Avebe onder druk gezet. Tijdens extra districtsledenbijeenkomsten was de kritiek groot. De CEO erkent dat de coöperatie eerder duidelijkheid had moeten geven over de marktomstandigheden. ‘Bij onze leden is er terechte boosheid’, zegt hij. Veel telers wijzen erop dat zij hun bouwplan mogelijk nog hadden kunnen aanpassen als Avebe eerder een waarschuwing had afgegeven. Het aardappelzetmeelconcern wil daarom onderzoeken of het in de toekomst eerder een prijsindicatie kan geven. Daarmee moeten telers eerder zicht krijgen op het verwachte verdienvermogen en eventueel hun bouwplan kunnen aanpassen.

Lees ook: Overvolle markt dwingt Avebe tot voorzichtigheid

Ondertussen kijkt Avebe ook naar de eigen organisatie. Zo zet de coöperatie in op verdere kostenbesparingen, waaronder een vacaturestop en lagere investeringen. Een werkgroep moet dit najaar met voorstellen komen, zodat een nieuwe systematiek vanaf teeltjaar 2027 kan worden ingevoerd. De ledenraad moet daar uiteindelijk over besluiten. Daarmee wil Avebe voorkomen dat grote verschillen tussen aanbod en marktvraag pas achteraf zichtbaar worden in het resultaat. Fousert: ‘De feedback van onze leden was: liever dat dan zo'n grilligheid in de dynamiek.’