De tuin blijft het hart van de Zeeuwse Oase

Bart Veldman is van huis uit geen boer. Hij studeerde bedrijfskunde, werkte als investeerder en leidde in Amsterdam met een zakenpartner een strategiestudio. Ze ontwikkelden inspirerende vergaderlocaties. ‘Wij noemden dat stilteplekken in de stad. Plekken waar mensen even de hectiek achter zich kunnen laten’, licht Veldman toe. Toen dat concept minder onderscheidend werd, zocht hij ruimte buiten de stad. Niet alleen zakelijk, maar ook persoonlijk. ‘Mijn kinderen groeiden op in de stad, zelf ben ik opgegroeid op het platteland. Ik wilde hen ook de ervaring van het buitenleven geven.’

Via de toenmalige eigenaar van de Zeeuwse Rozentuin, een bekende uit zijn investeringsnetwerk, belandde hij in Kats. ‘Ik werd meteen verliefd op de plek. Het huis en terrein waren veel te groot, maar het had veel mogelijkheden’, blikt Veldman terug. In januari 2020 nam hij de zaak over, aanvankelijk samen met zijn Amsterdamse compagnon. Na twee jaar nam Veldman diens aandeel in de Zeeuwse Oase over en ging hij zelfstandig verder. ‘Het is echt een multifunctioneel bedrijf, met heel veel activiteiten. Daar zit ook best wel een risicoprofiel omheen.’

Kleiner assortiment

Bij de overname draaide de onderneming sterk op rozen. Veldman kende die wereld nauwelijks. ‘Ik had er geen verstand van, en nu nog steeds maar een klein beetje. Maar ik heb mij er echt wel in moeten verdiepen’, zegt de ondernemer. Juist in de kwekerij maakte Veldman een duidelijke keuze. Hij bracht het assortiment terug van 800 à 900 soorten naar ongeveer 350, met meer nadruk op sterke rassen die passen bij zijn duurzame aanpak: minder keuze op papier, meer grip in de praktijk. ‘De roos is natuurlijk ook een beetje een doorgefokt product’, zegt hij. ‘Er zijn veel zwakke soorten die heel mooi zijn, maar die best veel hulp vragen.’

De Zeeuwse Oase is niet biologisch gecertificeerd, zegt Veldman. ‘Maar we gebruiken ook geen gewasbeschermingsmiddelen. En ook groenafval blijft zoveel mogelijk op het terrein. Al het grove hout wordt versnipperd en al het fijne spul wordt compost. We proberen het systeem in stand te houden.’

Maar de roos kent haar grenzen. ‘Rozen hebben hun eerste bloei eind mei/begin juni. In augustus heb je bij de meeste soorten nog een tweede bloei. Vanaf begin september zijn ze echter uitgebloeid. Het seizoen is dus eigenlijk alleen de maanden juni, juli en augustus. Dat is te kort’, vertelt Veldman. Daarom groeit het terrein langzaam door naar een bredere landschapstuin, met voedselbosachtige elementen en een permacultuurmoestuin. De roos blijft beeldbepalend, maar draagt de plek niet langer alleen.

Kruisbestuiving als bedrijfsmodel

Wat de Zeeuwse Oase onderscheidt, is niet één activiteit, maar de samenhang tussen de verschillende activiteiten. Horeca, logies, zakelijke bijeenkomsten, ceremonies, tuinbezoek en straks cultuur mogen geen losse eilandjes worden. ‘Een plek als deze is moeilijk om puur economisch-rationeel te bekijken’, zegt Veldman. ‘Maar ik heb wel altijd gekeken naar de kruisbestuiving.’

Die gedachte zie je terug op gewone dagen. Veldman verhuurt de tuin bewust niet exclusief, ook niet bij bruiloften. Gasten zien op afstand een ceremonie. Iets verderop schildert een groep. Het tuinteam werkt intussen aan een border. En op het terras drinken bezoekers koffie. Voor Veldman schuurt dat niet. Het maakt de locatie juist levendig. ‘Die kruisbestuiving vind ik belangrijk. Als je het gaat scheiden, verlies je iets.’

Er vinden zelfs uitvaarten plaats. Dan moet de privacy volgens Veldman kloppen, al vindt hij het niet erg wanneer andere bezoekers op afstand zien dat de tuin ook daarvoor ruimte biedt. ‘Dat je hier ook andere dingen kunt vieren of beleven.’

Feest tot middernacht

Die openheid vraagt wel om grenzen, gaat de ondernemer verder. Bij bruiloften stopt de muziek om middernacht. ‘Voor de omgeving, voor mezelf, maar ook voor de tuin’, zegt Veldman, terwijl hij wijst op de dieren op het terrein. ‘Als je in de zomer drie maanden lang tot 4.00 uur feesten hebt, ben je er een hoop kwijt. Je moet dat in balans houden.’

Inmiddels werken er zeven vaste medewerkers, aangevuld met een flexibele schil van jongeren uit de buurt. Zij helpen vooral in de horeca en de tuin. Veldman geniet juist van de momenten waarop functies door elkaar lopen. ‘Dan helpt het tuinteam ineens met lampionnen ophangen of meubels verplaatsen’, geeft hij als voorbeeld.

Verbreden is niet hetzelfde als vanzelf groeien. Dat merkte Veldman met name bij de logies. Naast een vakantiehuisje bouwde hij vijf cabins. ‘Daar heb ik me wel in vergist. Ik dacht: dat is heel makkelijk’, blikt hij terug. In de zomer loopt het goed, maar het laagseizoen blijft lastig. Dan moet de prijs stevig genoeg zijn om marge te houden, terwijl gasten ook sneller naar alternatieven kijken. ‘Het is dan toch moeilijk om gasten te trekken.’

Rust in de basis

Daarom helpt het dat de overnachtingen niet de enige pijler onder de zaak zijn. ‘Bij mij is het een mooie aanvulling. Maar ik ben blij dat ik niet alleen daarvan hoef te leven.’ De afgelopen jaren draaiden vooral om rust brengen in de basis. Veldman: ‘We moeten zorgen dat de horeca echt stabiel is. En dat we daaromheen voldoende basis bouwen op die logies.’

Inmiddels ontstaat ruimte voor een volgende stap. Achter het terras ligt een oud buitentheater, jarenlang overgroeid. Dit voorjaar maakte Veldman het terrein vrij. Hij denkt aan opera, kindertheater en tijdelijke kunstexposities in de tuin. ‘We willen kijken hoe we die plek meer maatschappelijke relevantie kunnen geven. Kunst in de natuur, er zijn niet zoveel plekken waar dat kan.’

Veldman kwam niet naar Kats om klassiek boer te worden. Hij kwam voor een terrein met mogelijkheden. Zes jaar later leidt hij een bedrijf waarin rozen, horeca, logies, cultuur en landschap elkaar nodig hebben. Geen losse eilandjes, maar één tuin met meerdere paden. ‘Ik heb dit niet gekocht als een bedrijf om te verkopen’, zegt hij. ‘Dit is een plek waar ik heel oud hoop te worden.’

Multifunctioneel als nieuwe tak moet geen ‘moetje’ zijn
Bart Veldman deelt zijn ervaringen met multifunctioneel ondernemen ook graag met anderen. Via Lenteland, een stichting die regeneratieve boeren begeleidt, helpt hij startende agrariërs met businessplannen en bedrijfsontwikkeling. Bij veel van die bedrijven spelen dezelfde vragen: hoe combineer je landbouw met horeca, logies of andere activiteiten, zonder dat het bedrijf uit elkaar valt?
Zijn belangrijkste les is eenvoudig: multifunctionele landbouw moet geen ‘moetje’ zijn. Een neventak vraagt meer dan een goed idee of leeg gebouw. ‘Het zijn je belangrijkste economische dragers’, zegt Veldman. ‘Als de energie er niet in zit, voelt het altijd als een last. Op de lange termijn breekt dat je op.’
Daarom adviseert Veldman ondernemers om eerst naar hun toewijding te kijken. ‘Ontdek waar je enthousiasme zit. Stel jezelf de vraag: als dit echt fout loopt en ik moet er een maand volledig in gaan, hou ik dat vol? Of word ik dan knettergek? Want dan ben je iets verkeerds aan het doen.’