Ruimer bouwplan geeft duidelijk hogere aardappelopbrengst

Nieuws Akkerbouw Job Hiddink 21 jul 2026 om 17:13uur

Een ruimere rotatie en bodemverbeterende maatregelen kunnen de opbrengst van zetmeelaardappelen flink verhogen. Dat blijkt uit de eerste resultaten van een rotatieproef, onderdeel van het langjarig onderzoek ‘Bouwplan van de Toekomst’ in de Drentse Veenkoloniën van kennis- en onderzoeksinstituut HLB.

Uit de proef Bouwplan van de Toekomst in het Drentse Tweede Exloërmond blijkt dat een ruimere rotatie en bodemverbeterende maatregelen de opbrengst van zetmeelaardappelen flink kunnen verhogen.

‘Hier kijken we naar alles wat met het bouwplan te maken heeft’, introduceert aaltjesspecialist Egbert Schepel van HLB tijdens de onlangs gehouden veld- en kennisdag. Deze vond plaats bij akkerbouwbedrijf Panman in het Drentse Tweede Exloërmond. ‘We zijn in 2024 met dit veld begonnen waarop we verschillende rotaties demonstreren. Het wordt steeds mooier; over tien jaar hebben we hier enorm veel van geleerd. Wat is de – financiële – impact van keuzes die je maakt? Daar draait het uiteindelijk om.’

Op het proefveld worden verschillende rotaties met elkaar vergeleken. De objecten liggen in vier herhalingen op veldjes van 9 bij 9 meter. Elk veldje wordt afzonderlijk geoogst en bemonsterd. HLB volgt niet alleen de opbrengst, maar ook aardappelmoeheid, andere ziekten en plagen, bodemleven en uiteindelijk het financiële resultaat van de volledige rotatie.

De proef is opgezet omdat intensief bodemgebruik tot kwaliteitsverlies kan leiden. Dat vertaalt zich voor telers in een lagere opbrengst en een minder weerbaar gewas. Tegelijk staat de huidige teeltfrequentie van zetmeelaardappelen in het noordelijke zand- en dalgrondgebied onder druk door strengere regelgeving, een kleiner middelenpakket en klimaatverandering. De onderzoekers zoeken daarom naar een bouwplan dat de bodem verbetert en tegelijk praktisch en financieel haalbaar blijft.

Grote opbrengstverschillen

De opbrengstverschillen tussen de verschillende rotaties zijn groot, blijkt uit resultaten van 2025 van een rotatieproef in het Drentse Wijster, dat onderdeel is van het project ‘Bouwplan van de Toekomst’. Het gangbare 1-op-2-bouwplan leverde 51,2 ton aardappelen en 11.830 kilo zetmeel per hectare. Bij een 1-op-4-rotatie steeg dat naar 59,6 ton en 13.290 kilo zetmeel. Een 1-op-2-rotatie met bodemverbeterende maatregelen kwam uit op 58,7 ton en 12.760 kilo zetmeel.

De hoogste opbrengst werd behaald met een 1-op-4-rotatie in combinatie met maatregelen als groenbemesters en compost: 65,1 ton aardappelen en 13.700 kilo zetmeel per hectare. Dat is 13,9 ton aardappelen en 1.870 kilo zetmeel meer dan in het gangbare systeem. De ruimere rotatie in combinatie met bodemverbetering gaf daarmee in ieder geval in 2025 het beste resultaat.

Een belangrijk aandachtspunt in het onderzoek is aardappelmoeheid. Het perceel op het akkerbouwbedrijf van de familie Panman had bij de start een redelijke besmetting met het aardappelcystenaaltje Globodera rostochiensis. De proef begon met een grote hoeveelheid levende larven. De besmetting ligt nu rond hetzelfde niveau of iets lager. Rassenkeuze is daarbij cruciaal. Aletta, dat twee jaar op rij in de proef stond, heeft een brede resistentie en kan de populatie terugdringen. Ook Seresta houdt zich redelijk goed.

Uienvlieg en coloradokever

Naast aardappelmoeheid is er momenteel druk van uienvlieg en coloradokever in het proefveld. In de komende seizoenen onderzoekt HLB hoe deze en andere ziekten en plagen zich binnen de verschillende bouwplannen ontwikkelen. Ook wordt gekeken naar veranderingen in het overige bodemleven en de biodiversiteit.

De proef moet minimaal zes en bij voorkeur tien jaar lopen. Alleen dan kunnen volgens HLB betrouwbare uitspraken worden gedaan over langetermijneffecten op bodemgezondheid, ziektedruk, biodiversiteit, opbrengst en verdienvermogen. Het uiteindelijke doel is een duurzame rotatie die de bodemkwaliteit verbetert, maar voor telers op korte en lange termijn rendabel blijft.