Knoprobot als oplossing voor arbeid en kwaliteit

Teeltbedrijf Beyond Chrysant heeft een nieuwe aanwinst: de Wikoknoprobot. Het is niet moeilijk om te zien waar de machine aan het werk is. Boven het gewas hangt een enorm apparaat in vrolijke kleuren met een breedte van ongeveer een spuitboom. Mede-eigenaar Martijn Duijvestein van Beyond Chrysant en Jan Willem van der Wind van leverancier Wikotech staan in de kas om uitleg te geven.

In de kas van 6 hectare staat alleen witte Baltica. De stelen zijn bijzonder zwaar en gelijkmatig. Het is volgens Duijvestein steeds moeilijker om voldoende scholieren of andere tijdelijke krachten te vinden om de troschrysanten te toppen. ‘Bovendien waren we niet altijd tevreden over de kwaliteit. Door de snel wisselende samenstelling van de groepen, maar ook omdat mensen door smalle paadjes tussen zware stelen moesten lopen.’

Bekijk ook: Wereldprimeur: nieuwe robot knipt hoofdknop uit chrysant

‘Je kunt je voorstellen dat dit beschadigingen geeft’, vervolgt Duijvestein. In principe gebeurt het toppen zoveel mogelijk door de week heen. Maar eigenlijk zou je dat voor de kwaliteit iedere dag moeten doen. ‘Een robot kan dan uitkomst bieden, zowel in kwaliteit van werken als wat betreft de besparing op arbeidskosten.’

Twee camera’s

De knoprobot is uitgerust met twee stereoscopische camera’s die samen diepte kunnen zien. Wie naar het rijpere gewas kijkt, begrijpt waarom dat best een uitdaging is. Aan iedere steel zitten meerdere knoppen, sommige bijna net zo hoog als de hoofdknop. Bovendien is het gewas gelijkmatig donkergroen en de jonge knoppen zijn alleen een fractie lichter van kleur. Zelfs mensen moeten goed kijken. De hoofdknop moet worden gepulkt, zodat de andere knoppen gelijkmatig tot bloei komen. Duijvestein: ‘Het toppen is vrij monotoon, en eigenlijk het minst leuke, werk. Wij vinden het daarom bij uitstek het werk dat we als eerste zouden moeten mechaniseren.’

Van der Wind: ‘Deze specifieke knoprobot hebben we alleen voor Beyond Chrysant geproduceerd. Hij is met drie kniparmen aangepast aan de breedte van deze kappen. Daardoor kan de robot 6 hectare toppen in vijf werkdagen. Deze robot kost ongeveer 238.000 euro. We kunnen ze ook leveren met twee robotarmen, maar dan is de productiviteit natuurlijk lager.’

De robot is een heel gevaarte, maar niet zo zwaar als die op het eerste oog lijkt. Wie onder de kap kijkt, ziet feitelijk toch een soort spuitboom, maar dan met diverse camera’s erop en robotarmen daaraan. Er zitten zelfs een paar grijpers opgeklikt, waarmee de tuinder zelf kleine reparaties kan doen. Over de boom heen is een breed zeil gespannen, zodat de robot beschermd is tegen water en storend zonlicht.

Lees ook: 'Reststromen hergebruiken past goed in bedrijfsplan chrysantenkwekerij'

De Wikoknoprobot hangt net als een spuitboom in de buizen. Het voordeel daarvan is duidelijk: de robot beroert het gewas niet, zodat de kans op beschadigingen nihil is. Het betekent wel dat de machine nog niet zelf van pad naar pad kan oversteken. Diepe kassen vanaf het middenpad zijn in dit geval een groot voordeel.

Schaartje

Het meest complexe onderdeel is het gereedschap waarmee de hoofdknop wordt afgeknipt. Een robotarm moet dit schaartje voorzichtig en precies naar de hoofdknop brengen, zonder de andere knoppen te beschadigen. Daarna moet het apparaat de knop snel doorknippen. Van der Wind: ‘En dit moet dus niet een tijdje of een paar keer goed gaan, maar vijf miljoen keer per jaar. Die blijvende nauwkeurigheid is een uitdaging en daarom onderdeel van het onderhoudscontract. Tussentijdse verbeteringen zullen we, indien mogelijk, ook op bestaande robots toepassen.’

De robot maakt gebruik van gewasherkenning via kunstmatige intelligentie. Wikotech beschikt over een dataset voor diverse soorten chrysanten. Dat betekent dat de robot die nu boven de Baltica bij Beyond Chrysant hangt, ook functioneert met andere rassen. Van der Winden: ‘In het geval van een afwijkend ras moeten wij eerst handmatig de benodigde data verzamelen. Dan moet je denken aan foto’s waarbij wij telkens aangeven wat de hoofdknop is.’

Voor Duijvestein is de knoprobot een hele uitkomst. ‘De kwaliteit van het toppen is erop vooruitgegaan; zo hebben we geen last meer van takbreuk. De techniek is nieuw en speciaal aangepast. Maar voor een tuinder die deze techniek ziet, spreekt het allemaal voor zich. Het is toch zo dat veel personeel altijd gedoe geeft.’

Toekomstplannen

In de afgelopen maanden heeft Wikotech acht knoprobots verkocht aan zeven bedrijven. Het komt mooi uit dat chrysantentelers in Nederland in de afgelopen jaren een goed rendement hebben gedraaid. Dat biedt ruimte om arbeidsvraagstukken op te lossen met automatisering. Op dit moment ontwikkelt Wikotech ook een robot die een netje om pluischrysanten kan doen. Heel ander werk, maar eigenlijk net zo arbeidsintensief en monotoon.

De leverancier kijkt ook naar mogelijkheden om de data die de camera’s verzamelen te benutten om de knoprobot de chrysantentakken die te snel groeien selectief te remmen. Het is zelfs denkbaar dat de camera’s op de knoprobot ziektes zouden kunnen scouten. En veel van de techniek is ook bruikbaar in andere tuinbouwgewassen.

440 hectare troschrysant en 60 hectare pluischrysant
Chrysanten zijn kortedagplanten: ze gaan bloeien als ze denken dat de nachten korter worden. Het dag-en-nachtritme wordt door kwekers nagebootst door de verduistering van de jonge planten, die daardoor bloemknoppen aanmaken. In Nederland staat circa 440 hectare troschrysant en 60 hectare pluischrysant, voornamelijk in het Westland en de Bommelerwaard. De teelten zijn altijd belicht. De werkzaamheden in de kas vragen veel handarbeid. Bij Beyond Chrysant vindt de verwerking in de schuur plaats door sorteerlijnen, die de stelen sorteren op gewicht en vervolgens in dozen leggen.
Chrysanten kunnen droog getransporteerd worden. Troschrysanten staan in een dichtheid van 50 tot 65 planten per vierkante meter. Na het planten zijn de stelen gemiddeld in tien weken klaar; in de zomer verloopt het proces sneller dan in de winter. De kwaliteit is afhankelijk van het gewicht en het aantal bloemknoppen aan de steel. Troschrysanten worden veel gebruikt in boeketten. Bij pluischrysanten gaat het om de hoofdknop. Door de andere knoppen op de steel te verwijderen, wordt de hoofdknop extra groot. Er staan 50 tot 60 stelen per vierkante meter. Na acht weken komt er een hoesje om de hoofdknop, om deze te beschermen bij oogst en transport.