Studieclub verbindt generaties akkerbouwers

‘Een optimist die snel beslist maar zich af en toe vergist, brengt meer geld in de kist dan de perfectionist die het lef van de aankoop mist.’ Die boodschap geeft Willem Homan mee aan jonge akkerbouwers. Homan is een markante akkerbouwer in het Flevolandse Espel en heeft onlangs de voorzittershamer neergelegd bij de ‘48 hectare akkerbouw studieclub’.

Met maar liefst veertig jaar aan het roer markeert zijn vertrek het einde van een tijdperk voor een vereniging van tien akkerbouwbedrijven die diep is geworteld in de geschiedenis van de Noordoostpolder.

De studieclub werd halverwege de jaren vijftig van de vorige eeuw opgericht door protestantse boeren van de Landbouwmaatschappij IJsselmeerpolders (LMIJ). In die jaren was religieuze achtergrond nog bepalend, vanaf de jaren tachtig verdween dit naar de achtergrond.

Ook de grootte van een bedrijf was vroeger voor het aanzien veel belangrijker dan nu. Homan legt uit hoe de verhoudingen lagen: de 48 hectare-boeren en de boeren met een kavel van 24 hectare stonden soms lijnrecht tegenover elkaar. ‘Grotere boeren dachten altijd dat ze beter waren dan de rest’, weet hij van de overlevering. Zelf kwam hij in 1974 bij de club.

Homan en akkerbouwer Ludo Leijten in Tollebeek, ook al sinds jaar en dag lid van de studieclub in de Noordoostpolder, vertellen vol bravoure over de ontwikkeling van de akkerbouw in de polder en in de vereniging. ‘Vroeger waren de bedrijven hier heel anders ingericht’, zegt Leijten. ‘Een typisch 48 hectare-bedrijf had twee vaste medewerkers en voor arbeidsintensieve klussen, zoals het schoffelen van suikerbieten, werd extra hulp ingeroepen.’

Gouden beginjaren

Door Homan worden het begin van de jaren vijftig omschreven als ‘gouden jaren’, al werd in 1957 en 1958 een stuk minder goed geboerd. Welvaart liet zich toen op een typische manier raden. ‘Ging het slecht, dan reed iedereen een Volkswagen. Ging het goed, dan reed iedereen een Cadillac’, grapt Homan.

Verder is de structuur van het landgebruik in de Noordoostpolder door de jaren heen flink veranderd. Tot midden jaren zeventig was alle grond pacht van de Domeinen. In het begin werd erfpacht uitgegeven, maar vanaf de jaren negentig kwam eigendom beschikbaar, wat zorgde voor een steviger onderpand.

Destijds wilde men hier nauwelijks boer zijn, vanwege de graslandplicht op bepaalde percelen. Leijten benadrukt dat deze plicht wel nodig was voor opwaardering van de grond, een proces bij een aantal boeren dat op basis van grondonderzoek werd bepaald.

Omvang verdubbeld

Volgens de akkerbouwer zijn de bedrijven sindsdien hard gegroeid. ‘Gemiddeld genomen is de omvang verdubbeld, ten opzichte van de oorspronkelijke 48 hectare. Ook het bouwplan is veranderd. Lang werd het geld verdiend met aardappelen, suikerbieten en graan, maar nu staan in de Noordoostpolder ook veel bloembollen en uien.’

Leijten bevestigt dat deze diversiteit in het bouwplan ook nodig is om als bedrijf het hoofd boven water te houden. ‘Een moderne akkerbouwer moet veel meer ondernemer zijn dan vroeger om de veranderende markt het hoofd te kunnen bieden.’

Wat betreft de studieclub benadrukken Homan en Leijten dat de sociale factor en de continuïteit van de bedrijven altijd een grote rol hebben gespeeld tijdens de bijeenkomsten. Het leren van elkaar is het fundament van de vereniging.

De polder in

Leijten: ‘In het groeiseizoen trekken we de polder in om bij elkaar op het land en erf te kijken, terwijl de wintermaanden in het teken staan van de harde cijfers. Omdat de leden onder nagenoeg dezelfde omstandigheden boeren, zijn de cijfers goed met elkaar te vergelijken.’

Vrijwel alle leden hebben hun opvolgers bij de club betrokken. Zo wordt de kennis en het onderlinge vertrouwen overgedragen op een nieuwe generatie. Homans zoon Jacob-Jan en Leijtens’ zoon Reinder zijn inmiddels ook lid van de 48 hectare akkerbouw studieclub. Deze nieuwe lichting ‘jongens’ doet de zaken op hun eigen manier. Waar de oude garde vaker fysiek bij elkaar kwam, onderhouden de opvolgers ook contact via een appgroep.

‘Onlangs was er hagelschade in bieten en uien. Dan hebben de leden contact om te horen hoe dat moet worden opgelost’, haalt Leijten als voorbeeld aan. In de studieclub is goed vertrouwen essentieel. Niemand gaat er met de papieren van een ander vandoor en nieuwe leden worden alleen toegelaten als iedereen zich daar prettig bij voelt.

Een echte verbinder

De 75-jarige Homan heeft onlangs de voorzittershamer overgedragen. Hij wordt door Leijten geprezen als een echte verbinder. Zelf kijkt Homan met plezier terug op zijn veertig jaar voorzitterschap. De vriendschappen die dankzij de studieclub door de jaren heen zijn ontstaan, zijn hem nog altijd veel waard.

‘Ze zeggen weleens dat je op het hoogtepunt moet stoppen en ik denk dat ik dat heb gedaan’, zegt Homan nuchter. Als afscheid ontving hij van de betrokkenen een beeldje (zie foto), dat zijn persoon en ondernemerschap typeert.

Cijfers en vertrouwen vormen hart van polderstudieclub
Binnen de ‘48 hectare akkerbouw studieclub’ draait het ook om de harde cijfers, gefaciliteerd door accountantskantoor Countus. Bedrijfsspecialist Simon Gosse Rienks benadrukt dat de boekhouding op liquiditeit is gebaseerd, waarbij resultaten per hectare worden gedeeld om een zuivere vergelijking tussen de tien akkerbouwbedrijven mogelijk te maken.

Zaken als financiering, rente en aflossing blijven buiten de vergelijking, om zo de focus op de bedrijfseconomische prestaties te houden. Vertrouwen is hierbij cruciaal; nieuwe leden worden alleen in goed overleg toegelaten, want ondernemers moeten vrij kunnen spreken over de eigen resultaten.

Bedrijfsspecialisten van Countus zorgen ervoor dat de data zo vergelijkbaar mogelijk wordt gemaakt, waarbij specifiek wordt gekeken naar de keuzes van de ondernemer. Deze openheid in een vertrouwde setting maakt dat de clubleden van elkaar kunnen leren en elkaar verder kunnen helpen bij tegenvallende resultaten in een teelt.