Van crisis naar kansen: Ons Erf groeit uit tot veelzijdig bedrijf

De basis van boerderij Ons Erf in Udenhout ligt bij de schoonouders van Conny van Gorp, die in de jaren vijftig startten met een gemengd bedrijf. In 1990 namen Conny en haar man Wim het bedrijf over. ‘We hadden negenhonderd vleesvarkens en een paar hectare grond. De eerste jaren draaiden we vooral op de varkenshouderij, maar in 2000 veranderde het speelveld. De varkensprijzen waren slecht. Er moest gewoon geld bijkomen’, blikt Van Gorp terug. Met jonge kinderen en een onzeker inkomen ontstaat de noodzaak om breder te kijken. ‘Je gaat nadenken: hoe kunnen we hier de kost blijven verdienen?’

De eerste stappen richting verbreding ontstaan vanuit educatie. Van Gorp ziet kansen in het ontvangen van schoolklassen op het boerenbedrijf. ‘Maar waarom moet een boer dat voor niets doen?’, aldus Van Gorp. Samen met andere boeren uit de regio en met steun van ZLTO wordt een initiatief opgezet dat later uitgroeit tot Klasseboeren: een concept waarbij leerlingen boerderijen bezoeken om kennis te maken met het boerenleven. ‘Wij hebben met vijf boeren in de regio de koppen bij elkaar gestoken. Vanuit ZLTO kregen we ondersteuning om daar bekendheid aan te geven.’

Van Gorp speelt een actieve rol in de opzet van Klasseboeren. ‘De wieg van dit project stond deels hier. We gingen scholen koppelen aan bedrijven en zorgden dat boeren daar ook iets aan verdienden’, licht ze toe. Maar de rondleidingen brengen meer dan alleen inkomsten. ‘Mensen komen op het bedrijf en zijn verbaasd over bijvoorbeeld de grootte. Je legt verder uit wat je doet en waarom, en vaak valt dan het kwartje. Die ervaring – mensen ontvangen, uitleggen en contact maken – is van grote waarde.’

Verbreding krijgt meer vorm

De verbreding op het bedrijf van de familie Van Gorp krijgt in de jaren die volgen steeds meer vorm. Zo wordt er gestart met een kwekerij van nu 15 hectare en er kwam een caravanstalling. ‘Het was net een spinnenweb’, vertelt de ondernemer. ‘We pakten echt alles aan. De stap naar zorglandbouw volgde in het verlengde; we hadden immers al ervaring met groepen en met mensen. En dus dachten we: kunnen we hier ook iets met zorg?’

Een toevallige ontmoeting versnelt dat proces. ‘Iemand hoorde van onze plannen en een week later belde er een directeur van een zorginstelling’, legt Van Gorp uit. ‘Hij gaf aan geen dagbesteding te hebben en vroeg ons of wij dat voor hen wilden oppakken. We grepen die kans meteen; zo’n aanbod krijg je waarschijnlijk maar één keer’, beargumenteert ze. Inmiddels biedt Ons Erf al negentien jaar dagbesteding aan mensen met onder meer dementie of een lichamelijke beperking.

De kracht van zorg op de boerderij zit volgens Van Gorp in de eenvoud. ‘Het is hier net als in het gewone leven: mensen drinken koffie, ze helpen mee, ze voeren dieren of ze werken in de tuin’, legt de Brabantse ondernemer uit. ‘Het draait daarbij niet om genezing, maar om welzijn. Kwaliteit van leven is het allerbelangrijkste wat we bieden. We kunnen niemand beter maken, maar we kunnen wel zorgen dat mensen zich goed voelen.’

De zorgtak vraagt volgens Van Gorp overigens wel om een andere manier van werken. ‘Het is echt een andere tak’, benadrukt ze. ‘Er is sprake van andere administratie en van andere regels. Je moet met personeel omgaan, met wetgeving en met kwaliteitseisen.’

Overeind blijven in moeilijke tijd

Op het erf van het bedrijf in Udenhout is ook een boerderijwinkel aanwezig. Die werd vier jaar geleden gestart door zoon Tim, die op eigen titel onder de naam Ons Erf streekproducten verkoopt. De combinatie van activiteiten zorgt ervoor dat het bedrijf overeind blijft in moeilijke tijden.

Lees ook: Noodkreet zorgboeren aan Haagse politiek: ‘Geef ons ruimte’

‘We zijn er weer een beetje bovenop gekomen’, vertelt Van Gorp. ‘Er kwam niet alleen geld binnen, we zijn er ook als mensen rijker van geworden. De verbreding dwingt ons als gezin om anders naar het bedrijf te kijken. Je deelt je woon- en werkomgeving met andere mensen’, gaat de ondernemer verder. ‘Dat geeft ook energie.’

Inmiddels bestaat Ons Erf uit meerdere takken: een varkenshouderij, een zorgboerderij, een kwekerij en de boerderijwinkel van Tim van Gorp. Hij zit inmiddels in de maatschap en richt zich daarbij vooral op de varkens en de winkel. De toekomst van het bedrijf is daarmee deels geborgd, al wordt niet alles voortgezet. ‘De zorg zit echt aan ons vast’, vertelt Conny van Gorp. ‘Als wij stoppen, dan stopt dat waarschijnlijk ook.’

Toch kijkt de Brabander met tevredenheid terug op de afgelopen jaren. ‘We zijn heel trots op wat we hebben neergezet. We stonden ooit aan de rand van de financiële afgrond; en kijk waar we nu staan’, zegt ze enthousiast. Die ontwikkeling is volgens haar vooral te danken aan de bereidheid om kansen te grijpen. ‘Als er iets voorbijkomt, moet je het zien en durven doen. En vergeet daarbij niet om samen te blijven werken als gezin’, besluit ze.

Zorglandbouw is van pionierswerk uitgegroeid tot professionele sector
De zorgboerderij van Ons Erf ontstond in een periode waarin zorglandbouw nog in de kinderschoenen stond. Volgens Conny van Gorp konden agrariërs destijds stap voor stap groeien in het systeem. ‘Ik heb daarin mee mogen groeien’, vertelt de eigenaar van de boerderij. Tegenwoordig ligt de lat hoger. Nieuwe zorgboeren moeten vanaf de start voldoen aan uitgebreide eisen op het gebied van onder meer kwaliteit, veiligheid en organisatie.

De kern van zorglandbouw is echter onveranderd gebleven. Het draait om meedoen, structuur en zingeving. De combinatie van buiten zijn, fysiek bezig zijn en sociale interactie zorgt voor een omgeving die bijdraagt aan het welzijn van deelnemers. Op Ons Erf vertaalt zich dat in dagelijkse activiteiten, zoals dieren verzorgen, tuinwerk en gezamenlijk eten. ‘Het is hier net als in het gewone leven’, geeft Van Gorp aan. ‘Juist die alledaagsheid maakt zorgboerderijen tot een waardevolle aanvulling op het zorgaanbod.’