Een goede zeug staat meer voordat ze gaat werpen

Nieuws Varkens Ilona Lesscher 22 mei 2026 om 13:34uur

Een goede moederzeug in een traditioneel systeem is dat ook wanneer ze wordt gehouden in een vrijloopkraamhok. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar moedereigenschappen, dat is uitgevoerd door fokkerijorganisatie Topigs Norsvin.

Topigs Norsvin selecteert sinds 2008 op moedereigenschappen. De fokwaarde die daarvoor wordt gebruikt, is gebaseerd op het aantal grootgebrachte biggen. Uitgangspunt is dat een zeug voldoende spenen heeft voor de eigen biggen. Het bedrijf selecteert, naast moedereigenschappen en bigvitaliteit, onder meer op het aantal spenen. Van de TN70’s uit 2025 heeft 93 procent zestien spenen of meer.

Zeugen die een hoge fokwaarde hebben voor moedereigenschappen, blijken rustiger dan soortgenoten met een lagere fokwaarde. Goede zeugen vocaliseren ook beter. Biggen vinden de uier daardoor eerder en nemen veel sneller de eerste biest op dan die van een zeug met een lagere fokwaarde. ‘Dat is positief als het gaat om bigoverleving’, gaf adviseur genetica Roos Vogelzang van Topigs Norsvin aan tijdens een webinar over bigoverleving.

Bekijk ook: Webinar over vergroten bigoverleving in vrijloopkraamhokken

Uit gedragsonderzoek blijkt dat een goede moederzeug voor het werpen meer staat. Vogelzang: ‘Zo’n zeug lijkt zich voor te bereiden op de biggen die eraan komen.’ Subfokker Jarno Brummelhuis uit het Overijsselse Hoge Hexel herkent dat. ‘Een goede zeug kijkt om zich heen om te voorkomen dat ze op haar biggen gaat liggen en maakt geluid om de biggen erop voor te bereiden dat ze gaat liggen.’

Vrijloopkraamopfokhok

Een zeug die meer doodliggers heeft, blijkt vaak op de uier te liggen. Terwijl een zeug met weinig doodliggers veelal op haar zij ligt. Ook dat beeld herkent Brummelhuis. Hij werkt al tien jaar met vrijloopkraamhokken, ofwel het Multifarrow-systeem. Tijdens de kraamperiode is de uitval op zijn bedrijf ongeveer 10 procent, waarvan de helft door doodliggen.

Bij de subfokker werpen alle zeugen – zuivere Noor en Terra, TN50 en TN70 – in het vrijloopkraamhok. Brummelhuis ziet dat het werpproces daarin vlotter verloopt en er gemiddeld twee of drie zoogmomenten meer zijn per dag dan in een gangbaar kraamhok.

Onderzoek van Topigs Norsvin naar moedereigenschappen en bigoverleving vertalen zich onder andere in een hoger geboortegewicht. Uit praktijkcijfers blijkt dat van 2022 tot 2025 het geboortegewicht van een TN70-big met 50 gram steeg, terwijl de toomgrootte met één big toenam. ‘In 2025 wogen nakomelingen van TN70-zeugen gemiddeld 1.435 gram. Dat komt de bigoverleving ten goede’, merkt Vogelzang op.