Europa schrapt officiële blauwtongvrije status

Dat blijkt uit een brief van staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur aan de Tweede Kamer. De wijziging volgt op de snelle verspreiding van het blauwtongvirus in Europa sinds 2023. Volgens de Europese Commissie is het virus inmiddels zodanig aanwezig dat een officiële vrije status niet meer realistisch is.

Voor Nederlandse schapen-, geiten- en rundveehouders verandert er in de praktijk voorlopig weinig: de meldplicht voor verdenkingen van blauwtong blijft bestaan.

Minder handelsbeperkingen binnen Europa

Door het verdwijnen van de blauwtongvrije status vervallen verschillende handelsbeperkingen voor transport van dieren tussen Europese landen en regio’s. Tot nu toe golden voor transport uit besmette gebieden vaak aanvullende eisen, zoals testen, vaccinatie of transport in vectorvrije periodes.

Nederland blijft wel verplicht om uitbraken en verdenkingen van blauwtong te registreren en te melden. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op meldingen en monitoring.

Vaccinatie blijft belangrijk

Het ministerie benadrukt dat vaccinatie tegen blauwtong een belangrijke maatregel blijft om ziekteverschijnselen en economische schade te beperken. Vooral schapenhouders hebben de afgelopen jaren grote verliezen geleden door sterfte, productiedaling en vruchtbaarheidsproblemen.

Sectororganisaties verwachten dat vaccineren ook de komende jaren nodig blijft, omdat blauwtong waarschijnlijk endemisch wordt in Noordwest-Europa. De wijziging moet nog formeel worden verwerkt in Europese regelgeving, maar Nederland ondersteunt de koerswijziging van Brussel.

Verspreiding in Europa

Volgens het ministerie blijft blauwtong zich in grote delen van Europa verspreiden. Sinds de herintroductie van serotype 3 van het blauwtongvirus in Nederland in september 2023 is het virus niet meer verdwenen uit Noordwest-Europa.

De situatie is in 2025 en tot nu toe in 2026 rustiger dan tijdens de twee voorgaande jaren, mede doordat veel bedrijven inmiddels hebben gevaccineerd en dieren natuurlijke immuniteit hebben opgebouwd. Toch waarschuwen deskundigen dat het virus nog steeds aanwezig is en opnieuw kan oplaaien zodra de knuttenpopulatie toeneemt. Daarom blijft de meldplicht bestaan en blijft monitoring belangrijk.

Ook in andere Europese landen blijft blauwtong circuleren. In onder meer Duitsland, België, Frankrijk en Italië worden nog steeds besmettingen met verschillende serotypen gemeld.