Traansporen bij varkens: teken van stress of toch niet?

Traansporen bij varkens komen niet van tranen, maar van een olieachtige afscheiding uit de klier van Harder in de oogkas. Die vormt donkere strepen onder de binnenste ooghoek. De klier komt niet voor bij mensen, wel bij onder meer ratten en konijnen.

Hoewel de sporen mogelijk op stress en dierenwelzijn wijzen, ontbreekt nog voldoende wetenschappelijk bewijs. Vandekerkhove onderzocht samen met het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) in hoeverre mensen dit correct kunnen beoordelen.

Uit het onderzoek blijkt dat die visuele beoordeling weinig betrouwbaar is. Zelfs na een beperkte training kennen beoordelaars vaak sterk uiteenlopende scores toe aan gelijkaardige traanstrepen. Daarom wordt gezocht naar objectievere methoden.

AI-algoritmes

'ILVO bekijkt onder meer de mogelijkheden van AI-algoritmes', zegt Vandekerkhove. 'In slachthuizen hangen al camera's die via AI welzijnsindicatoren kunnen meten. We willen nagaan of dat ook kan voor traansporen.'

Onderzoek naar de klier van Harder bij landbouwdieren staat nog in de kinderschoenen. Bij veel soorten is zelfs onduidelijk of ze deze klier hebben. Bij muizen en ratten geldt deze als stressindicator, maar bij varkens is er weinig bekend.

Daarbij komt dat traansporen niet permanent zichtbaar zijn. Contact met water of wrijving tussen dieren kan de sporen doen verdwijnen. Dat bemoeilijkt het gebruik als betrouwbare indicator.

Acute stress

Volgens Vandekerkhove ligt het potentieel van traansporen eerder bij het meten van acute stress dan van langdurig welzijn. 'Sporen in het slachthuis kunnen bijvoorbeeld wijzen op stress tijdens transport of wachttijd, maar zeggen weinig over het welzijn in de stal.'

Een bijkomende uitdaging is dat nog onvoldoende bekend is onder welke omstandigheden varkens precies traanvocht produceren. 'Die beperkte kennis van de fysiologie van de klier blijft een struikelblok', aldus Vandekerkhove. Hoewel de sporen visueel duidelijk lijken, is er volgens haar meer onderzoek nodig voordat traansporen betrouwbaar kunnen worden ingezet als welzijnsindicator.