Geen agroheffing, maar kabinet vraagt keten wel om bijdrage

De discussie over de agroheffing was het sluitstuk van twee dagen debatteren over de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet. Verreweg de meeste spreektijd werd woensdag en donderdag besteed aan de ombuigingen ter waarde van 15 miljard euro die D66, VVD en CDA willen doorvoeren in de sociale zekerheid.

De onderwerpen stikstof en landbouw speelden een ondergeschikte rol in het debat. De Kamer wacht af met welke concrete voorstellen landbouwminister Jaimi van Essen voor de zomer komt. Dat premier Rob Jetten met een ministeriële taskforce op de proppen kwam die moet zorgen voor een versnelling van de stikstofaanpak, riep vrijwel geen vragen op bij de oppositiepartijen.

Steun nog onzeker

Discussie was er kort over de ambitie van dit kabinet en de reductiepercentages waarop wordt gestuurd. Steun vanuit de linkse partijen voor de stikstofaanpak van de nieuwe regering is daarmee nog onzeker, maar een duidelijke blokkade werd ook niet opgeworpen.

Aan het einde van het debat verraste Esther Ouwehand (PvdD) nog met een opvallende motie. Hierin vroeg zij om een verplichte agro-industrieheffing voor banken, toeleveringsbedrijven en supermarkten. 'Er zijn immers veel bedrijven die behoorlijk verdiend hebben aan de investeringen die de boeren hebben moeten doen. Zij mogen daarom best een bijdrage leveren aan de transitie die nodig is', aldus Ouwehand.

Sympathie voor voorstel

Jetten ontraadde de motie, omdat een verplichte heffing niet past in de stikstofaanpak waarvoor dit kabinet kiest. Het is daarnaast voorstelbaar dat de VVD zo'n belasting voor het bedrijfsleven zou blokkeren. De premier toonde echter wel sympathie voor Ouwehands voorstel. Al ziet hij meer in vrijwilligheid.

'Ik ben het met mevrouw Ouwehand eens dat een groot aantal van deze bedrijven in de keten jarenlang medeverantwoordelijk is geweest voor het in stand houden van het huidige systeem, dat slecht is geweest voor boeren en voor de natuur. We verwachten van die partijen een bijdrage, op welke manier dan ook, om naar een toekomstbestendig landbouwsysteem toe te gaan', zei Jetten.

Tijdens de formatie spraken de coalitiepartijen met vertegenwoordigers van het agrobedrijfsleven en de supermarkten. Jetten blikte daarop terug. 'Wij hebben hen aangesproken op hun verantwoordelijkheid om boeren een fatsoenlijke prijs te geven voor het voedsel dat ze produceren, om biologische boeren en boeren die verduurzamen een extra beloning te geven, en om als hypotheekverstrekker of financier mee te denken over de omvorming van bedrijven, na jarenlang de opschaling te hebben ondersteund.'

Ouwehand besloot haar motie niet in stemming te brengen. Ze houdt hem aan, wachtend op een geschikter moment. Veel vertrouwen in de welwillendheid van het bedrijfsleven heeft ze niet. 'Met een vrijwillige oproep ben ik dus bang dat de bijdrage tegen gaat vallen.'