'Geef agrobosbouw een kickstart'

Een integrale aanpak is in de hedendaagse politiek meer dan gewenst, omdat vrijwel alles met elkaar samenhangt. Voor alle Kamerleden die zowel in de landbouwcommissie als in de commissie Klimaat en Groene Groei zitten, ligt zo'n aanpak voor de hand. Nu in het nieuwe kabinet de ministeries van Landbouw en Klimaat bij D66 liggen, dringt de vraag zich op: hoe geef je een integrale aanpak van landbouw, voedselzekerheid, natuur en klimaat snel een kickstart?

In het coalitieakkoord staat onder 'Landbouw, natuur en stikstof' dat er veel van de agrarische sector wordt gevraagd, maar ook dat de overheid boeren wil helpen bij de omslag naar toekomstbestendige landbouw. Ondernemers die hun bedrijf moeten aanpassen, verplaatsen of stoppen, worden gecompenseerd voor extensivering, verplaatsing of uitkoop. Zij die verduurzamen of omschakelen naar minder intensieve of meer natuurinclusieve landbouw, krijgen ondersteuning.

Het recente verleden biedt aanknopingspunten voor zo'n integrale aanpak, zoals het Klimaatakkoord (2019), de Bossenstrategie (2020) en het daarop aansluitende Aanvalsplan Landschap (2022). Deze beleidsstukken zijn onlangs opnieuw verwoord in de Handreiking Groenblauwe Dooradering. Zij vormen samen een inhoudelijke basis om landbouw, natuur, klimaat en landschap meer met elkaar te verbinden.

Een van de laatste concrete pogingen tot een integrale benadering was een vroege versie van de Nederlandse claim op het Europese Recovery and Resilience Plan (RRP, EU 2021–2022). In dat eerste concept van kabinet-Rutte III stonden 23 maatregelen. Maatregel 23 heette 'Stimulering van agroforestry en voedselbossen op landbouwgronden' en had als doel in vijf jaar 4.500 hectare agroforestry te realiseren.

Door integratie van bomen op landbouwgronden moest deze maatregel bijdragen aan klimaatmitigatie en -adaptatie, biodiversiteit, stikstofreductie, groene transitie en werkgelegenheid, en agrariërs ondersteunen bij de omschakeling naar duurzame, volhoudbare landbouw. Er werd een investering van 36 miljoen euro over vijf jaar geraamd. Destijds hebben wij vragen gesteld over de opzet, maar we kregen geen reactie meer: het kabinet-Rutte IV koos andere prioriteiten.

Deze doelen zijn nu nog net zo actueel. Het kabinet-Jetten wil opnieuw inzetten op een integrale aanpak van landbouw, voedselzekerheid, natuur en klimaat. Wat ons betreft is een eenvoudige kickstart mogelijk door maatregel 23 uit het concept-RRP te actualiseren en uit te voeren. De passage 'Boeren die verduurzamen of omschakelen naar minder intensieve of meer natuurinclusieve landbouw (zoals agrobosbouw), krijgen ondersteuning' sluit nauw aan bij de slotzin van maatregel 23: dat deze bijdraagt aan ondersteuning van agrariërs bij de omschakeling naar duurzame en volhoudbare landbouw. Wat stelt zo'n 36 miljoen euro nu voor uit een pot van 20 miljard euro, waarmee het kabinet-Jetten hoopt de stikstofcrisis goed aan te kunnen pakken en een duurzame toekomst voor de landbouw en natuur te waarborgen.

'Boeren, natuur en het landschap hebben elkaar nodig', zei de nieuwe landbouwminister Jaimi van Essen. Als hij deze drie thema's nog weet aan te vullen met 'klimaat', dan zit hij politiek gezien voorlopig gebeiteld.