Buffels liggen in Wijk en Aalburg aan de basis van verbreding

Die nieuwsgierigheid van passanten is onderdeel van het bedrijf geworden sinds de stal gevuld is met buffels in plaats van melkkoeien. In diezelfde periode werd ook besloten om, naast de afzet van melk, in te zetten op verkoop aan huis, bezoekers en samenwerking met lokale makers. Officieel doet het bedrijf dus aan multifunctionele landbouw. Maar zelf noemt Verschure het liever anders. 'Niet stil blijven staan. Dat is de kern binnen onze onderneming.'

Verschure is geen boerendochter en groeide op zonder agrarische achtergrond. Toch heeft ze samen met haar man Richard een leven opgebouwd in de sector. Al ging dat niet zonder uitdagingen; ze verhuisden van Denemarken naar Duitsland en terug naar Nederland. 'Onze geschiedenis klinkt door in hoe we het bedrijf zien: als je ergens aan begint, moet je ook durven bewegen. Soms weet je pas achteraf waarom iets de juiste stap was.'

Noodzakelijk was dat durven bewegen toen de ondernemers na hun terugkeer in Nederland vastliepen op het fosfaatrechtenstelsel; de stal was ingericht voor melkkoeien, maar de rechten voor die dieren ontbraken. 'Je moet dan ineens een heel andere rekensom maken', licht Verschure toe. 'Een investering van ruim 1 miljoen euro was voor ons geen optie.'

Stilstaan was dat evenmin, benadrukt Verschure. 'Het was een lastige tijd. Je wil de stal immers niet leeg laten, akkerbouw is in deze regio geen optie en de bank moet ook worden betaald. Onze voerman kwam met de suggestie om waterbuffels te houden. Hoewel dat wel echt even wat anders is, hebben we toch die stap gezet. Onze stal was geschikt en de regelgeving bood ruimte. Het voelde als pionieren. Maar ja, je moet wat.'

De praktijk bleek weerbarstig; buffels gedragen zich anders dan koeien. 'Ze trekken alles kapot als je het niet goed aanpast. Waterbakken, leidingen, draden, alles gaat eraan', legt Verschure uit. 'De eerste weken stonden daarom in het teken van aanpassen, verstevigen en uitproberen. Je leert door te doen. Er is niemand die zegt: zo moet het.'

Technische oplossing

Ook het melken vroeg om creativiteit, blikt Verschure terug: 'De melkrobot was afgestemd op koeien. De buffels stonden net even anders. Mijn zoon Ronnie bedacht een technische oplossing, waardoor de dieren beter in positie bleven. Dat zijn van die dingen die ontstaan in een familiebedrijf: je probeert wat en soms werkt het en soms niet.'

De belangstelling van buitenaf groeit. Buffels zijn geen alledaags beeld in het Land van Altena. Zeker niet wanneer ze in het voorjaar in de wei gaan. 'Dan zie je ze echt springen', vertelt de ondernemer trots. 'Mensen vinden dat prachtig. Auto's stoppen langs de weg en fietsers maken er filmpjes van. En als ondernemer kun je dan twee dingen doen: wegkijken of uitleggen wat je doet.'

Die laatste optie past bij Verschure. 'Bezoekers zijn welkom op het bedrijf. Ze mogen alles vragen, en we laten ze graag zien hoe we met de dieren omgaan en waar voedsel vandaan komt', gaat de Brabantse verder. Vanuit die open houding is geleidelijk ook de verbreding ontstaan. Eerst betrof dit alleen verkoop van zuivel, later kwam er een winkeltje aan huis en inmiddels zijn er ook automaten en is het assortiment flink uitgebreid.

Dochter Michelle speelt een zichtbare rol in die verbredingstak. Ze helpt mee in de winkel, onderhoudt het contact met klanten en combineert dat met werk buitenshuis. Verschure: 'Michelle vindt dit echt leuk. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Tegelijkertijd blijven we nuchter als het gaat over bedrijfsopvolging. Het moet passen in haar leven. We willen niets forceren.'

Kleine, kwetsbare sector

De winkel is echter niet het fundament onder het bedrijf. 'Onze hoofdtak blijft de melkerij. De rest is slechts aanvullend', benadrukt Verschure. Die aanvulling is geen luxe, maar een bewuste keuze in een kleine, kwetsbare sector. 'Er is geen FrieslandCampina die tegen ons zegt: breng de melk maar. Je moet zelf zorgen dat je de afzet hebt geregeld.'

Ook doen de ondernemers aan natuurbeheer, via BoerenNatuur. Het gezin begon met zo'n 30 hectare aan de rand van het bedrijf. Daar passen ze onder meer uitgesteld maaien, kruidenrijke stroken en plas-drasmaatregelen toe. Inmiddels zijn de ondernemers bezig om dit stapsgewijs uit te breiden naar meer percelen.

'Het sluit goed aan bij onze buffels', legt Verschure uit. 'Ze doen het prima op een sober rantsoen. Je levert wat opbrengst in, maar het klopt met hoe wij willen boeren. En het brengt ook rust. Je kijkt bewuster naar je land en maakt keuzes voor de lange termijn.'

De Brabantse ziet dat er veel onrust is in de sector en begrijpt dit goed. 'Wij hebben zelf ook flinke omschakelingen moeten maken', zegt Verschure. 'Wat ons heeft geholpen, is blijven kijken naar wat wel kan. Want als je alleen maar naar binnen kijkt, krijg je het heel zwaar. Je moet af en toe uitzoomen.'

Contact met collega's

Openheid zit volgens Verschure niet alleen in het erf, maar ook in het netwerk. Daarom zit de veehouder in het bestuur van Puur uit Altena en zoekt ze actief contact met collega's. 'Je leert altijd wel iets: hoe het moet of juist niet. Mijn advies aan boeren die multifunctionele landbouw overwegen, is om niet stil te blijven staan, maar om vooruit te kijken en positief te blijven. Maar eerlijk ben ik ook: het is hard werken. Zeven dagen per week. Als je ervoor kiest, moet je het ook dragen.'

Stil lijkt het op het bedrijf in Wijk en Aalburg voorlopig niet te worden. De ondernemers willen doorontwikkelen. 'Stap voor stap, zonder grote sprongen. We kijken wat past', zegt Verschure. Spijt van eerdere keuzes heeft ze niet. 'Als we het opnieuw moesten doen, zouden we het precies zo doen. Je leert van fouten en gaat door. Je kunt wel blijven kniezen, maar daar wordt uiteindelijk niemand beter van.'