'Tussen verduurzaming en stilstand'

Het pas gepresenteerde coalitieakkoord roept bij mij gemengde gevoelens op. Natuurlijk, het biedt ruimte voor gesprek. Dat is waardevol. Maar tegelijkertijd voelt het alsof er een golf op ons afkomt waarvan niemand precies weet hoe hoog die wordt, laat staan wie er boven water blijft. Eerlijk gezegd betwijfel ik of dit akkoord de vergunningverlening daadwerkelijk weer op gang gaat brengen.

Voor PAS-melders, interimmers en positieve weigeraars zou dit beleid juist verlichting moeten brengen. Mensen die te goeder trouw hebben gehandeld, soms jarenlang hebben geïnvesteerd en nu nog steeds in onzekerheid verkeren. Op papier lijken er oplossingen te komen, maar in de praktijk moet dat allemaal nog wel gebeuren. Stilstand is in onze sector geen rustmoment. Het is achteruitgang.

Een sector die niet kan bewegen, verliest kracht. Economisch, innovatief en maatschappelijk. Dat is geen ideologische stelling, maar een simpele realiteit. Juist dat baart me zorgen in een tijd waarin voedselzekerheid steeds minder vanzelfsprekend is. Oorlogen, klimaatverandering en geopolitieke spanningen laten zien hoe kwetsbaar internationale voedselketens zijn. Dan is het op z'n minst merkwaardig dat we onze eigen primaire sector langdurig op slot zetten.

Juridische constructies

Laat één ding duidelijk zijn: ik ben niet tegen verduurzaming. Integendeel. Wij doen dat al jaren. Vaak uit eigen overtuiging, vaak voordat beleid ons daartoe verplichtte. Maar wat wringt, is dat er nu enorme maatschappelijke middelen worden ingezet om een grotendeels op papier gecreëerd probleem op te lossen. Modellen, aannames en juridische constructies lijken leidend te zijn geworden, terwijl de praktijk steeds verder uit beeld raakt.

Dat ondermijnt niet alleen het vertrouwen, maar ook het draagvlak. Want hoe leg je uit dat er miljarden euro's worden vrijgemaakt, terwijl ondernemers vastzitten zonder perspectief op een vergunning? Hoe rechtvaardig is dat voor mensen die juist binnen de regels zijn gebleven? Misschien biedt dit akkoord kansen. Dat hoop ik oprecht. Maar dan moet er wel echt iets gebeuren: legalisatie vóór nieuwe plannen, ruimte voor vakmanschap en beleid dat gebaseerd is op meetbare realiteit. Anders blijven kansen theoretisch en problemen concreet.

Soms bekruipt me een ongemakkelijke gedachte: moet het eerst misgaan voordat we bijsturen? Moeten schappen leeg raken voordat voedselzekerheid weer gewicht krijgt in het debat? Ik hoop van niet. Want tegen die tijd is de schade vaak al aangericht. Wat we nodig hebben, is geen verdere verlamming, maar vertrouwen. Geen symboolbeleid, maar uitvoerbaarheid. Geen papieren oplossingen, maar perspectief. Dat is niet alleen in het belang van de sector, maar van ons allemaal.