'Brandpreventie is geen reden voor kleinere stallen'

Dat is een van de bevindingen die de Antea Group deed in het onderzoek dat is gedaan opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LVVN) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Demissionair minister Femke Wiersma van LVVN heeft de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de aanpak van stalbranden. Hoewel het dossier door de Tweede Kamer controversieel is verklaard, presenteert de minister twee afgeronde onderzoeken die richting moeten geven aan verder beleid.

'De impact van stalbranden voor mens en dier is vaak zeer groot', schrijft de minister. 'Het is belangrijk dat we onverminderd blijven werken aan het verbeteren van de brandveiligheid op veehouderijen.'

Kleiner is niet minder

Een van de redenen waarom de Antea Group vindt dat een kleinere compartimentgrootte niet automatisch leidt tot minder dierlijke slachtoffers bij brand, is dat factoren als rookverspreiding en het uitvallen van installaties ook grote invloed hebben.

Bovendien stelt de Antea Group dat strengere eisen forse extra bouwkosten met zich brengen – tot 10 procent per extra compartimenteringswand – en dat brandwerende voorzieningen in de praktijk kwetsbaar zijn voor stof, vocht en slijtage. Het bureau pleit in plaats daarvan voor een 'integrale benadering van stalbrandveiligheid', waarin meer aandacht wordt besteed aan vroege branddetectie, periodieke keuringen, noodplannen, en training van personeel.

De Antea Group doet verschillende aanbevelingen. Zo vindt de organisatie dat in regelgeving meer ruimte moet komen voor het vergroten van fysieke afstanden tussen verschillende (brand)compartimenten in dierenverblijven. Dit beperkt de kans op overslag en vergemakkelijkt evacuatie en brandbestrijding.

Ook kan de ontwikkeling en implementatie van vroegtijdige detectie, zoals sensortechnologie, en snel reagerende alarmeringssystemen worden versneld. Hierdoor kan de brand zich minder ver ontwikkelen en is er meer handelingsperspectief voor het redden van dieren.

Risicobeoordeling

Het andere onderzoek is van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid. Deze organisatie ontwikkelde een denkraam dat veehouders helpt om de brandveiligheid van hun stal systematisch te beoordelen. Dat raamwerk, opgezet naar voorbeeld van bestaande veiligheidsmodellen voor gebouwen met mensen, brengt factoren als stalontwerp, diersoort en evacuatiemogelijkheden samen in één overzichtelijke methode.

De minister noemt het denkraam een 'concreet hulpmiddel' dat zonder verplicht karakter breed beschikbaar wordt gesteld via overheid en sectororganisaties. Verdere beleidskeuzes daarover laat zij over aan een volgend kabinet.

Proefkeuringen en campagne lopen door

Ondanks het controversiële karakter van het stalbrandendossier gaat de uitvoering van enkele praktische maatregelen wel door. Zo lopen er proefkeuringen naar de uitvoerbaarheid van verplichte elektrakeuringen en brandveiligheidsinspecties, uitgevoerd door Schuttelaar & Partners en Stichting Milieukeur. De resultaten daarvan worden in het voorjaar van 2026 verwacht.

Daarnaast komt er dit jaar een landelijke bewustwordingscampagne, ontwikkeld door bureau Publiquest, die met herkenbare verhalen en concrete tips veehouders moet aansporen om laagdrempelig aan brandpreventie te werken.

Hoewel Wiersma terughoudend blijft met nieuw beleid, benadrukt ze dat brandveiligheid op veehouderijen een blijvend aandachtspunt is. Uit de onderzoeken blijkt dat technologische innovaties en beter onderhoud slechts effectief zijn binnen een breder geheel van preventie, controle en gedrag. De minister concludeert: 'Een integrale benadering is noodzakelijk om zowel dierenwelzijn als bedrijfscontinuïteit te beschermen.'