Nieuw Brabants stallenbeleid is een feit, veehouders moeten snel aan de bak

Zojuist stemde een meerdheid van Provinciale Staten voor de aanpassing van het stikstofbeleid. Veehouders moeten voor 1 juli 2026 de verouderde huisvesting – twintig jaar voor melkvee en vijftien voor overige veehouderijen – van hun dieren emissiearm maken of er in ieder geval alles aan doen om dat te realiseren.

Lukt dat buiten hun schuld om niet op tijd, dan zal er volgens gedeputeerde Dirken niet worden gehandhaafd. 'In juridische zin moeten ondernemers eraan voldoen. Maar we hebben ook in de verordening geschreven dat wij ondernemers alleen verantwoordelijk stellen voor wat in hun macht ligt.'

Honderden veehouders die een vergunning hebben aangevraagd voor aanpassing van hun stallen, moeten deze intrekken en vervangen door een melding. Die melding moet sowieso voor 1 juli zijn gedaan en wordt opgevolgd door een zogenoemd maatwerkvoorschrift.

Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant presenteerden een maand geleden deze nieuwe koers voor de stikstofaanpak. Vandaag hakten Provinciale Staten de knoop door over de aanpassing van de omgevingsverordening.

Voorafgaand liepen de spanningen en emoties onder boeren hoog op, met trekkeracties, ludieke protesten en tientallen insprekers. Donderdag kwam daar nog de actie van Farmers Defence Force bij, die gerechtsdeurwaarders op dertig politici van de coalitiepartijen afstuurde.

Op het plein voor het provinciehuis verzamelden zich vandaag wederom honderden veehouders en sympathisanten die op een groot scherm de vergadering live volgden. Maar al aan het begin van de vergadering werd duidelijk dat de coalitie de rijen gesloten houdt.

'Door de slechte staat van de natuur en omdat we Brabant weer van het slot willen halen, moeten we moeilijke keuzes maken. En we hebben niet de luxe om geen keuze te maken', begint Dirken haar betoog, nadat de coalitiepartijen en een paar kleine oppostiepartijen in hun spreektijd al hun steun uitspraken voor het voorstel van Gedeputeerde Staten.

Dirken wijst ook naar de trage besluitvorming van de overheid als reden dat Noord-Brabant voor de troepen uitloopt. 'We wachten op nieuw beleid, maar dat moet door het nieuwe kabinet worden vormgegeven. Dus dat duurt sowieso nog lang. Daarnaast boekt de commissie Economie en Natuurherstel nog weinig resultaten en ze komt niet met oplossingen waar we nu iets mee kunnen. Tegelijkertijd neemt de druk en urgentie vanuit de handhavingskant toe.'

Zwak punt

Ondanks het feit dat het college verwacht dat de melding voldoende rechtszekerheid biedt voor de betreffende veehouders, blijft de juridische onzekerheid een zwak punt van het Stallenbesluit. Veehouders vrezen dat milieugroeperingen naar de rechter stappen om deze ongewone constructie aan te vechten.

'De constructie is niet 100 procent juridisch geborgd', beaamt Dirken. 'Dat komt doordat we deze van tevoren niet kunnen toetsen bij de Raad van State. Wel hebben we de constructie getoetst bij een gerenommeerd advocatenbureau en laten lezen door de landsadvocaat. Maar we weten het pas echt zeker als de raad uitspraak doet.'

De stikstofgedeputeerde voerde woensdag nog overleg met de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), die in de juridische onzekerheid een flinke horde ziet om de nieuwe emissiearme systemen te financieren. De VVD-gedeputeerde kon naar eigen zeggen de banken nog niet overtuigen.

'Banken willen alleen legale ondernemingen financieren en dat snap ik heel goed', zegt Dirken. 'Een melding geeft volgens de door ons geraadpleegde juristen voldoende rechtszekerheid en is echt niet te vergelijken met de PAS-melding die in feite een versimpeling van de vergunning was. Dit is een melding onder het systeem van de Omgevingswet.'

Het provinciebestuur heeft de NVB nogmaals gevraagd of ze nu voldoende informatie heeft over het Brabantse beleid om al dan niet een lening te verstrekken. Dirken: 'We wachten nog op het antwoord. Maar de vereniging geeft wel aan dat ze een afweging voor financiering liever baseert op landelijk beleid.'

Bittere afdronk

ZLTO wil dat de provincie de kritische depositiewaarde uit de verordening haalt om zo de vergunningverlening weer op gang te krijgen. Maar daar wil het provinciebestuur niet aan. De afdronk van de aanwezige veehouders en vertegenwoordigers van belangenorganisaties is dan ook bitter.

'Onze insteek was om het Brabantse beleid uit te stellen of op zijn minst te laten aansluiten bij het landelijke beleid. Dat is niet gelukt', zegt ZLTO-voorzitter Wim Bens. 'Maar Dirken heeft wel gezegd dat ze wil onderzoeken hoe ze haar beleid kan laten aansluiten op landelijk beleid als het zover is. Dat is heel belangrijk.'

De rechtsonzekerheid van de maatregelen en de onzekerheid over financiering blijven intact, benadrukt Bens. 'Kan een veehouder het wel betalen? Een heel belangrijk punt waar we ons de komende tijd voor blijven inzetten.'