'Sanering biedt geen garantie op herstel'

Wat nu dreigt in de land- en tuinbouw is veel fundamenteler. Het raakt veel meer mensen en speelt in het hele land. De vergelijking met de mijnen miskent bovendien dat de landbouw geen uitstervend systeem is, maar een blijvende levensvoorwaarde. Steenkool kon opraken en belangrijker nog, er was een alternatief. Je kunt voedselproductie niet schrappen alsof het een verouderd businessmodel is.

'Maar na het sluiten van de mijnen is uiteindelijk toch ook alles weer goedgekomen?' Wie Zuid-Limburg kent, weet beter. De mijnen gingen dicht, de werkgelegenheid verdween en het herstel liet decennia op zich wachten. Tot op de dag van vandaag, vijftig jaar later, kent de regio nog steeds een hogere werkloosheid, een lagere arbeidsparticipatie en economische achterstand. En dat was nog maar één sector, op één plek.

De financiële en maatschappelijke gevolgen van landbouwsanering zijn nationaal en systemisch, niet regionaal en geïsoleerd. Wie het economisch hart uit een regio snijdt zonder vervangend perspectief, creëert geen transitie, maar leegte. Een gapend gat dat zich, zelfs in vijftig jaar, niet laat vullen.

Wellicht is het goed dat overheden nu even stilvallen. De politieke recessen en de zomervakantie geven hopelijk ruimte voor bezinning. Boeren en tuinders kunnen die periode gebruiken om weer even te focussen op wat wel houvast biedt: het eigen bedrijf, het eigen gezin en de kracht van het dagelijks werk. Na het tumult van het afgelopen jaar voelt dat misschien toch een beetje als vakantie.