Het dilemma van eenstoppende ondernemer

Alterra publiceerde dit voorjaar een onderzoek over leegstand op het platteland. De komende twintig jaar zullen 16.000 tot 24.000 van de huidige 64.000 agrarische bedrijven stoppen. Van de 32 miljoen vierkante meter aan woon- en bedrijfsruimte dreigt circa de helft geen nieuwe bestemming te vinden. Het item speelt in alle regio’s. Ook deze week dook er weer een regionale krant in het onderwerp om het drama te schetsen.
De leegstand van gebouwen vormt voor de betrokken ondernemers veelal niet het grootste dilemma. Dat schuilt ergens anders. De wetenschap dat er voor het boerenbedrijf op termijn geen perspectief is – door gebrek aan opvolgers, schaalgrootte of anderszins – domineert vele jaren iedere bedrijfsbeslissing die deze groep boeren neemt.
Het zijn hoofdbrekens waar velen ’s nachts van wakker liggen. Door de wetenschap dat omvangrijke investeringen niet lonen, boert de agrarisch ondernemer achteruit. Hoeveel boeren en tuinders weten voor hun vijftigste levensjaar niet al dat het ergens halverwege de zestig ophoudt?
Hoe voorkom je in zo’n situatie dat je bij ontwikkelingen binnen de sector of omgeving niet in figuurlijke zin aan de laatste mem komt te liggen? Speel je desondanks proactief in op marktkansen of investeer je in het minimale, met als consequentie dat je bent veroordeeld tot laagrenderende bulkproductie?
Het vergt ondernemerschap om de juiste beslissingen te nemen, die aansluiten op de individuele situatie binnen het bedrijf en gezin. Leegstand van gebouwen is het meest zichtbare gevolg van de concentratie op het platteland, maar met een lege stal of schuur kan de boer nog wel leven. De wetenschap dat je als ondernemer in veel gevallen jarenlang klem zit, vormt voor deze boerengezinnen een veel grotere worsteling.