‘Grote gemiste kans in stikstofbrief’

Maar in plaats van een inhoudelijke discussie te voeren over de maatregelen, lijkt het debat vooral beperkt tot de vraag: moet de brief van tafel of juist niet? Dat is jammer. We lopen nu het risico dat andere, goede reductiemaatregelen niet aan de orde komen. Zoals het effectiever reduceren van veldemissies.

Alleen voor de melkveehouderij wordt in de brief uitgewerkt hoe de verlaging van de ammoniakuitstoot eruit moet zien. Het kabinet kiest nadrukkelijk voor doelsturing als centraal beleidsinstrument. Er komen doelen voor de uitstoot van stikstof en broeikasgassen per kilo fosfaatrecht en melkveehouders mogen zelf bepalen hoe zij aan die doelen gaan voldoen. Met 2035 als einddatum is dat uitdagend, maar niet onmogelijk. Maar dit heeft alleen betrekking op de emissies die plaatsvinden vanuit de stal. Het veld telt nu niet mee.

Voor de emissies die ontstaan in het veld – door het gebruik van mest – komt het kabinet slechts met een paar middelvoorschriften. Oftewel, het tegengestelde van doelsturing: ondernemers niet uitdagen om hun best te doen, maar voorschrijven wat zij moeten gaan doen. Nu vind ik dat laatste op zich al een groot probleem. Maar nog erger is dat het kabinet hier een enorme mogelijkheid laat liggen om de ammoniakemissie – fors – te verlagen.

Even de getallen: volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) resteert een opgave voor de melkveehouderij van 12 kiloton ammoniak. Daarbij houdt het PBL rekening met de emissiereductie die al is behaald door krimp en het verdwijnen van de derogatie. Van die restopgave van 12 kiloton is minimaal 6 kiloton te realiseren door in te zetten op doelsturing bij de veldemissies.

6 kiloton ammoniakreductie

Hoe? Om die ruim 6 kiloton reductie te halen, zou 20 procent van de melkveehouders de mest moeten aanzuren, 20 procent zou de mest moeten strippen, 15 procent zou de mest via diepe injectie moeten toedienen en alle melkveehouders zouden 10 gram minder eiwit per kilo droge stof moeten voeren. Dan houd ik extra weidegang er nog even buiten, maar ook daar is zeker op het individuele bedrijf nog extra winst te behalen.

Lees alles over de stikstofplannen van het kabinet op onze themapagina

Als je weet dat de totale restopgave voor de melkveehouderij ongeveer 12 kiloton is, wordt duidelijk welke kans we laten liggen als de veldemissie niet wordt meegenomen. En veldemissies onderdeel maken van doelsturing, heeft nog een ander groot voordeel: het maakt automatisch een uitzondering overbodig voor de biologische en andere vormen van extensieve veehouderij. Voor deze bedrijven is het veel gemakkelijker om hun veldemissies te verlagen dan hun stalemissies.

Zo krijgen ondernemers de ruimte om reductie te realiseren waar dat op hun bedrijf het effectiefst en betaalbaarst is. De een bereikt meer via voermaatregelen of extra weidegang, de ander via mestbewerking of emissiearme aanwending. Er is zo meer stikstofreductie mogelijk tegen lagere kosten en er is meer ruimte voor ondernemerschap. Het verbaast me dat deze optie amper in beeld lijkt. Dus roep ik het kabinet op om alsnog iets meer lef te tonen en doelsturing in te voeren voor veldemissies. Want daar ligt de sleutel tot een haalbaar stikstofbeleid.