‘We willen weidegang op een bredere manier waarderen’

Weidegang blijft belangrijk voor FrieslandCampina, maar de huidige norm van ten minste 120 dagen en minimaal zes uur per dag begint voor sommige melkveehouders te knellen, waardoor ze afhaken.

Waarom wil FrieslandCampina het huidige systeem voor weidegang veranderen?

Herman Bakhuis: ‘Weidegang blijft belangrijk. Sinds de ondertekening van het Convenant Weidegang in 2012 hebben we in Nederland veel koeien in de wei kunnen houden. De zichtbaarheid van koeien in het landschap is belangrijk voor het maatschappelijk draagvlak. Maar we zien de afgelopen jaren dat het percentage weidegang afneemt. Die ontwikkeling willen we ombuigen. Het systeem kent een duidelijke norm: ten minste 120 dagen en minimaal zes uur per dag weiden. Wie daarvan afwijkt, zowel naar boven als naar beneden, ziet dat onvoldoende terug in de waardering. Daarom willen we onderzoeken hoe we verschillende niveaus van weidegang beter kunnen waarderen.’

Wat betekent zo'n bredere waardering?

Wietse Duursma: ‘Leden zeggen tegen ons: we willen graag bijdragen, maar dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld omdat de huiskavel niet geschikt is, omdat een bedrijf met melkrobots werkt of vanwege problemen met de wolf. Tegelijkertijd kan zo'n bedrijf misschien wel een deel van de melkkoeien, droge koeien of het jongvee weiden. We willen meer recht doen aan de inspanningen die een lid daadwerkelijk levert. Het huidige systeem is daarvoor te star. Daarom willen we toe naar een bredere manier van waarderen.’

Wordt 120 dagen en zes uur minder belangrijk?

Bakhuis: ‘Hoe we dat precies gaan invullen, moeten we nog bepalen. Maar de gedachte is wel dat we zowel meer als minder weidegang beter zichtbaar kunnen maken. Nu kan een melkveehouder denken: ik kan niet aan de norm voldoen, dus begin ik er niet aan. Als minder uren of dagen straks ook worden gewaardeerd, kan het interessanter worden om de koeien toch buiten te laten. Op die manier hopen we uiteindelijk meer koeien in de wei te krijgen.’

Komt weidegang zo in een breder duurzaamheidspakket?

Bakhuis: ‘Weidegang hangt samen met andere duurzaamheidsindicatoren. Denk aan dierwaardigheid en biodiversiteit. Die samenhang willen we de komende jaren verder onderzoeken en uiteindelijk in onze duurzaamheidssystematiek verwerken.’

Duursma: ‘We zien die bredere benadering ook bij onze klanten. Grote partijen kijken niet meer uitsluitend naar weidegang, maar steeds vaker ook naar klimaat, biodiversiteit en dierenwelzijn samen. Daar willen we op inspelen. Weidegang is daarin een belangrijk middel, maar niet het enige.’

Kan een melkveehouder straks kiezen welke duurzaamheidsprestaties het beste passen?

Duursma: ‘Dit kan voor een deel nu al binnen Foqus planet. Daar zitten verschillende onderdelen in. Alleen vinden we het onderdeel weidegang met de huidige norm niet meer passend genoeg voor de toekomst. Hoe we dat concreet gaan aanpassen, werken we de komende periode verder uit. Bedrijven verschillen nu eenmaal. Bepaalde duurzaamheidsdoelstellingen kunnen elkaar versterken, maar soms ook met elkaar botsen. Klimaat en dierenwelzijn kunnen bijvoorbeeld andere keuzes vragen dan maximale weidegang. Met een integrale benadering kunnen we beter recht doen aan die verschillen.’

Kan een ondernemer die niet weidt straks evenveel verdienen als een melkveehouder die wel weidt?

Bakhuis: ‘Dat hangt af van de uiteindelijke uitwerking. We gaan geen lid verplichten om te weiden. Er zijn bedrijven waar weidegang eenvoudigweg moeilijk toepasbaar is. Die bedrijven kunnen op andere duurzaamheidsterreinen stappen zetten. Maar weidegang helpt wel op meerdere onderdelen van duurzaamheid en blijft belangrijk voor de maatschappelijke acceptatie van de sector.’

Duursma: ‘Het uitgangspunt is niet dat we een systeem bouwen waardoor de weidegang afneemt. Integendeel. We willen juist bereiken dat meer leden op een manier die bij hun bedrijf past een bijdrage kunnen leveren.’

De markt moet die duurzaamheid betalen?

Duursma: ‘Dat is ook wat onze leden zeggen: wij willen best bewegen, maar dan moet de markt wel meebewegen. Als de vraag naar bijvoorbeeld zuivel onder de keurmerken On the way to PlanetProof of biologisch groeit, kunnen wij die vraag koppelen aan wat onze leden produceren. Andersom is het lastiger. Als er iets van boeren wordt gevraagd zonder dat daar vanuit de markt iets tegenover staat, blijven zij met de kosten zitten.’

Wat wil FrieslandCampina met de nieuwe aanpak bereiken?

Duursma: ‘We willen een systeem waarin leden die willen bijdragen daar ook daadwerkelijk mogelijkheden voor krijgen. We wachten daarbij niet alleen af wat politiek, overheid of andere sectorpartijen gaan doen. FrieslandCampina kiest zelf een richting. Daarmee nemen we op dit dossier onze verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendige aanpak van weidegang te nemen en regie te pakken.’

Iedere drie jaar aanpassingen
Met een nieuw systeem, dat in 2029 en 2032 stapsgewijs wordt ingevoerd, wil FrieslandCampina weidegang integreren met andere duurzaamheidskenmerken. Die aanpassingen passen bij het beleid van de zuivelcoöperatie om iedere drie jaar de normen in het kwaliteits- en duurzaamheidsprogramma Foqus planet door te voeren.
FrieslandCampina kijkt al naar factoren die in de komende periode worden aangepast. Daarbij houdt de coöperatie rekening met wat de afzetmarkt vraagt. Mocht de vraag eerder komen, dan wordt hier eerder op geanticipeerd, zegt coöperatiebestuurder Wietse Duursma. ‘Wij draaien wat de markt vraagt.‘ De plannen worden dit najaar voorgelegd aan de leden.