Russische tarwe-export halveert, havens aan Oostzee onder druk

Het Amerikaanse USDA verwacht in haar laatst gepubliceerde WASDE-rapport dat de Russische tarwe-export naar verwachting uitkomt op 40 miljoen ton, het laagste niveau in vijf jaar. Uit het meest recente rapport van SovEcon blijkt dat de Russische tarwe-export in oktober naar verwachting uitkomt op ongeveer 2,5 miljoen ton. Dat is minder dan de 5,4 miljoen ton een jaar eerder.

De logistiek via de Zwarte Zee blijft de belangrijkste beperkende factor. Sinds eind september zijn geen tarweladingen meer vertrokken vanuit Russische havens aan de Zwarte Zee. Op 13 oktober werden voor de kust van Bulgarije nog twee koopvaardijschepen aangevallen, één daarvan zonk. Een hervatting van de transporten lijkt niet waarschijnlijk. Rusland lijkt niet bereid te zijn om over een bestand op zee te praten. Zelensky zegt ondertussen dat de gesprekken zich nu richten op diesel en dat de kwestie rond de graanexport onopgelost blijft.

Ondertussen verschuiven Russische exportstromen steeds meer naar de Oostzee. SovEcon schat dat in september ongeveer 1,6 miljoen ton via havens aan de Baltische staten werd geëxporteerd, tegen 0,4 miljoen ton in augustus. De politieke risico's blijven echter groot. Op 9 oktober stuurden Letland, Litouwen en Estland een gezamenlijke brief aan voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en voorzitter António Costa van de Europese Raad. Daarin roepen zij op tot een EU-breed verbod op de doorvoer van Russisch graan. Ondertussen overweegt Oekraïne, samen met Duitsland, meer landbouwexport via de havens van Hamburg en Rostock te verwerken, aangezien de bestaande alternatieve routes al dicht bij hun capaciteitslimiet liggen.

Europa springt in gat

Het WASDE-rapport zette de Amerikaanse tarwemarkt onder druk. De verwachte eindvoorraden voor 2026-2027 werden verhoogd tot 740 miljoen bushels, vooral door een lagere exportverwachting. Ook de sterkere dollar maakte de export van Amerikaanse tarwe minder aantrekkelijk, wat druk gaf op de Amerikaanse graanprijs. De dollarindex, een index van de dollar afgezet tegen een mandje van belangrijke valuta’s, bereikte haar hoogste niveau sinds april 2025. De dollar heeft aan kracht gewonnen doordat de Amerikaanse rentes verder zijn gestegen. Eén van de oorzaken hiervan is het beleid van de Amerikaanse centrale bank om de hogere inflatie te bestrijden in de VS. Verder drukken zwakkere prijzen voor maïs en sojabonen de binnenlandse tarwemarkt.

De Amerikaanse tarwe-export bevestigde zelf het zwakke beeld: deze daalde met 35 procent tot 6,7 miljoen ton in het huidige seizoen, en er werd slechts ongeveer 300.000 ton verscheept in de week tot 1 oktober, dichtbij het laagste punt in vijf jaar. Landen als Egypte, Turkije en Bangladesh overwegen steeds vaker andere landen van herkomst door de spanningen in de Zwarte zee.

Europese aanbieders met kortere transportroutes en een zwakkere euro hebben tot nu toe geprofiteerd hiervan, terwijl de VS nauwelijks voordeel heeft gehad van de daling van het Russische en Oekraïense aanbod. Sinds begin oktober is de Amerikaans tarweprijs op de CBOT in Chicago gedaald met ruim 2 procent. Dit terwijl de notering op de Matif in Parijs sindsdien is gestegen met 8 euro naar 244 euro per ton.

Het Franse AgriMer rapporteert een stijging van de prognose voor de export van Franse zachte tarwe naar niet-EU-landen van 6,3 naar 6,5 miljoen ton voor 2026-2027. Ook een tarwetender van het Algerijnse staatsgraanagentschap OAIC biedt steun aan de Europese prijzen. Volgens schattingen van handelaren kocht het graanagentschap OAIC ongeveer 660.000 tot 720.000 ton tarwe.

Nederlandse prijzen profiteren

In Nederland stijgen de noteringen van tarwe deze week opnieuw. De handel is rustig, maar internationale ontwikkelingen zorgen voor ondersteuning van de tarweprijzen. De graanbeurs in Groningen noteerde deze week 229 euro voor een ton tarwe. Daarmee stijgt de notering met 3 euro ten opzichte van een week eerder.

Beurs Zuid komt ook een stuk hoger uit. Voertarwe gaat daar met name aan de onderkant van de bandbreedte omhoog. Van 213 euro vorige week naar 220 euro per ton nu. Ook de bovenkant stijgt met 2 euro naar 229 euro per ton. De beurs in Middenmeer verhandelt het product voor 2 euro meer naar 226 euro per ton. De notering in Emmeloord stijgt met 2,50 euro iets harder naar 230 euro per ton.