Steeds meer handel in groenten en fruit verschuift naar vaste partners

Handelaren waren jarenlang een onmisbare schakel tussen telers en afnemers. Maar nu verschuiven delen van die functie steeds vaker naar andere partijen in de keten. Ondanks schaalvergroting in de productie en retail blijft de handel relatief versnipperd, schrijft Cindy van Rijswick, hoofd van het Crops-team bij RaboResearch Food & Agribusiness in het rapport. In de Europese Unie zijn bijna 45.000 bedrijven actief in de handel in groenten, fruit en aardappelen. Deze bedrijven zijn samen goed voor een omzet van 255 miljard euro.

Als belangrijke verklaring voor de veranderde rol van de handel noemt RaboResearch dat telers en producenten steeds vaker eigen handelsorganisaties oprichten om rechtstreeks afnemers te bedienen. Daarnaast kiezen grote supermarktketens in toenemende mate voor eigen inkooporganisaties en vaste leverancierrelaties.

Lange samenwerkingen

Het gevolg is dat de handel verschuift van transacties op de vrije markt naar langdurige samenwerkingen. Volgens RaboResearch kopen retailers groenten en fruit minder vaak via daghandel of spotmarkten en werken ze vaker met aanbestedingen, contracten en meerjarige afspraken over volumes en prijzen. Dat zorgt voor meer transparantie in de keten. Het nadeel is dat het de ruimte voor traditionele tussenhandel verkleint.

Ook gespecialiseerde dienstverleners op het gebied van sorteren, verpakken, bewaren, rijpen en logistiek verlagen de drempel voor nieuwe spelers om de markt te betreden. Dit betekent dat kleinere marktpartijen niet langer alle activiteiten zelf hoeven uit te voeren.

Druk op keten

Van Rijswick benadrukt in het rapport dat de druk op de keten toeneemt. De EU-productie van groenten en fruit staat onder invloed van klimaatverandering, strengere regelgeving en beperkingen rond water, arbeid en gewasbescherming. Daardoor wordt het volgens de specialist van RaboResearch lastiger om volumes en kwaliteit te garanderen. Daarbij krijgen handelaren te maken met een relatief beperkte groei van de consumptie en toenemende concurrentie tussen supermarktketens.

Voor de toekomst verwacht RaboResearch dat de Europese groothandel zich verder ontwikkelt richting een tweedeling. Enerzijds zal een beperkte groep grote handelsbedrijven zich richten op de belevering van retailketens en het beheersen van aanvoerrisico’s. Aan de andere kant blijft ruimte bestaan voor gespecialiseerde spelers die zich onderscheiden met specifieke producten, markten of diensten. De bank benadrukt dat samenwerking in de keten nog belangrijker wordt.