‘Gezonde koeien en hoge productie gaan voor de laatste cent op voer’

De najaarszon schijnt en de geur van versgemaaid gras hangt in de lucht wanneer ik de auto buiten de poort van Vecunda parkeer. Het complex oogt strak en modern. Dat kan kloppen, merkt De Boer op, die me tegemoetloopt. De drie identieke stallen verrezen in 2020 en 2021 en bieden onderdak aan 1.100 koeien.

Het ontwerp van de stallen is op Amerikaanse leest geschoeid. Alle voergangen lopen dood op een betonnen muur, zodat nooit over het pad wordt gereden waarover de koeien naar de melkstal gaan. Die aanlooproute is breed en gemakkelijk, in tegenstelling tot de uitloop. ‘Die had wel wat royaler gekund’, merkt De Boer op.

In de stal is niet veel geautomatiseerd. Het uitgangspunt was: eenvoud en gemakkelijk te bewerken. ‘Er is veel aandacht besteed aan looplijnen. Efficiëntie, daar zijn we sterk in’, aldus De Boer.

Het werk rond de koeien doet de ondernemer met twaalf medewerkers. Er wordt gemolken in ploegen, telkens door drie personen in een 2 x 33 zij-aan-zij Rapid Exit. Twee medewerkers zijn verantwoordelijk voor de gemiddeld twintig koeien die wekelijks afkalven, drie medewerkers dragen de dagelijkse zorg voor de koeien en er is een onderhoudsmonteur. ‘De taken en verantwoordelijkheden zijn scherp gescheiden. Iedereen weet wat er van hem of haar wordt verwacht.’

Als voorbeeld haalt De Boer het afkalven aan: 22 uur per etmaal is er iemand bij de kalfkoeien. Binnen een half uur na de geboorte krijgt een kalf 4 liter biest van de eigen moeder. Kalveren worden altijd opgevangen in een iglo die is schoongespoten en ontsmet. ‘Daar geven we niet op toe.’ Op het hele bedrijf wordt protocollair gewerkt.

Thema Voeren
Om te zorgen voor goede voeding voor mens en dier, is het de kunst om het rendement in het oog te houden. Automatisch voeren kan hieraan bijdragen, net als een goede voederwinning. Dat laatste kent dit jaar uitdagingen vanwege de droge zomer. In het thema Voeren van Nieuwe Oogst is verder aandacht voor het gezond en productief houden van runderen en legkippen, zodat de ondernemer plezierig werkt, zonder op eieren te hoeven lopen.

Door focus worden mensen beter in hun werk, is de overtuiging van De Boer, die zichzelf best streng noemt. ‘Ik sta open voor ideeën, maar geef niet toe op koegezondheid.’

Op de vraag wanneer een koe gezond is, antwoordt De Boer: wanneer er weinig problemen zijn. ‘Daar ben ik allergisch voor. Hebben wij twee koeien met melkziekte, dan gaat er ergens iets niet goed.’ Voor hem zit gezondheid in de details. ‘Veel factoren zijn van invloed, maar de basis ligt bij voeding en voldoende, schoon water.’

Continuïteit staat voorop

Het jongvee – 650 dieren – wordt gehouden op drie nabijgelegen locaties. Ook daar is een vaste groep mensen verantwoordelijk voor de werkzaamheden. ‘Er gebeurt continu hetzelfde. Dagelijks wordt de voerbak leeggemaakt, gaat het restvoer de vergister in en krijgen de dieren vers voer. Ook met Pasen en Kerst’, legt De Boer uit. ‘Bij jongvee kun je eigenlijk niet iedere dag iets beter doen. Continuïteit is daar het belangrijkst.’

De Boer fokt dubbel hoornloos. ‘Dat scheelt kosten en groeidagen. En daarnaast op A2A2-melk en melk met een hoger vetgehalte. Dat maakt de stierenkeuze beperkt.’

De melkkoeien worden gehouden in acht groepen. Ze krijgen een TMR-rantsoen dat goed is voor 36 kilo melk. Het rantsoen bestaat uit gras, mais, aardappelsnippers (waarmee de maiskuil wordt afgedekt), soja, bietenpulp, bierborstel, luzerne, raap, geplette tarwe, CCM van eigen land, tarwegistconcentraat, palmpitschilfers, sojahullen, snoepsiroop en bestendig vet.

Laag vetgehalte

Volgens de laatste MPR ligt de gemiddelde productie op 12.550 kilo melk met 4.15 vet en 3.55 eiwit. Het lage vetgehalte komt voor rekening van de Duitse vaarzen die enkele jaren geleden zijn aangekocht.

‘In Nederland zijn we erg gericht op gehalten in de melk. Ik heb in Nieuw-Zeeland gewerkt. Melkveehouders kijken daar puur naar kilo’s vet en eiwit. Dat spreekt mij meer aan. Koeien die hoog scoren in kilo’s vet en eiwit zijn meesters in het efficiënt omzetten van ruwvoer’, geeft De Boer aan.

Volgens adviseur Sander Rühl van Vitalvé is het op dit moment financieel interessant om bijproducten te voeren. Hij is tijdens het gesprek aangeschoven in de kantine. ‘En op een bedrijf van deze omvang kun je die ook gemakkelijk kwijt, doordat de omloopsnelheid hoog ligt.’

Vitalvé, dat in 2027 tien jaar bestaat, levert zowel het krachtvoer als de bijproducten bij Vecunda. ‘Wij kijken heel erg naar de voerwinst per dier per dag. Er moet saldo worden gedraaid. Een grondstof kan op voederwaardeprijs interessant lijken, maar dat voor de voerwinst niet zijn’, merkt Rühl op.

Voerwinst optimaliseren

Waar het in essentie om gaat, vervolgt de adviseur, is het optimaliseren van de voerwinst. ‘Iedere maand rekenen. Voortdurend iets sturen om het resultaat constant te houden.’ Bij een melkprijs van 40 cent per kilo horen andere keuzes voor het rantsoen dan wanneer het om 55 cent per kilo gaat. Rühl: ‘Een koe die vorig jaar gemiddeld 20 liter melk per dag gaf, kon toen blijven lopen. Bij de huidige melkprijs moet je die koe nu toch echt opruimen.’

De Boer en Rühl delen de passie voor gezonde dieren en hard melken. De koeien kregen een ‘snel’ rantsoen met een hoge passagesnelheid. ‘In 2025 zijn we rustiger gaan voeren. De melkproductie schommelde nogal eens en de melkprijs daalde vanaf augustus’, licht De Boer toe.

Er was voldoende gras en mais, wat ruimte bood om het aandeel daarvan in het rantsoen te verhogen. ‘Dat pakte goed uit. Stabiliteit vind ik belangrijk’, zegt De Boer. Over het jaar varieert de individuele productie nu minder, terwijl het niveau ervan gelijk is gebleven.

Voerwinst Vecunda

Bij Vecunda komt de voerwinst over het eerste halfjaar van 2026 uit op 16,8 euro per kilo VitalvéGarantieMelk. Dit kengetal corrigeert de melkproductie naar 4,45 procent vet en 3,58 procent eiwit, de standaardwaarden waarop melkfabrieken uitbetalen. De Boer: ‘De combinatie van diergezondheid en productie is belangrijker dan de laatste cent in de voerkosten.’

Om te zien hoe een nieuwe grondstof of toevoeging uitpakt, worden met enige regelmaat voederproeven gedaan met mineralen, premixen, bijproducten of tarwegistconcentraten. Doordat de veestapel is verdeeld over acht groepen, zijn verschillen tussen rantsoenen goed te vergelijken.

‘Ik vind ruwvoerkwaliteit belangrijk’, vervolgt Rühl. ‘De voederwaarde van gras hoeft niet onder de 950 Voeder Eenheid Melk te komen.’ Dat begint volgens hem met bewustwording: medewerkers moeten weten welke impact hun werk heeft op de kwaliteit.

De afgelopen jaren is daar hard aan gewerkt. ‘Het akkerbouwteam past nu kalendermaaien toe. Iedere vier weken wordt er gemaaid en per dag niet meer dan de volgende dag kan worden gehakseld en ingekuild’, laat Rühl weten. Iedere snede gaat in een aparte kuil. De eerste snede gaat naar het bedrijf waar het meeste saldo wordt gedraaid. ‘Dat is nu bij de geiten. Bovendien kunnen de koeien voertechnisch iets meer hebben.’

Rustig opstarten

Samen met Rühl, die tweewekelijks op het bedrijf komt, werkt De Boer aan een uitgebalanceerder rantsoen voor de verse koeien. ‘Koeien houden niet van verandering’, weet De Boer. Na het afkalven worden de dieren rustig opgestart in een aparte groep, waarin ze veertien dagen blijven. ‘Dan verdwijnen ze niet in de menigte.’

Tot dag 70 krijgen de koeien een rantsoen met rustige componenten en extra lijnzaad, gericht op het behoud van de conditie en vruchtbaarheid. Daarna verandert in het rantsoen nog een component en draaien de dieren mee met de rest van de veestapel.

Rust en continuïteit, daar draait het in de hele bedrijfsvoering om. Goed voer, schoon water, vaste routines en alert zijn op afwijkingen vormen de basis in het werk van De Boer en zijn team. Het gaat volgens hem niet om voortdurend veranderen, maar om het op tijd zien wanneer iets niet klopt. ‘Dan kun je ook tijdig schakelen.’

Bedrijfsgegevens
De 26-jarige Geline en Kees de Boer zijn de bedrijfsleiders van Vecunda Schipperspeel in het Noord-Brabantse Oploo. Vecunda heeft, naast melkkoeien met jongvee, ook locaties met 9.000 geiten en 55.000 Beter Leven-kuikens. Het bedrijf heeft 560 hectare voor gras (300 hectare), mais (200 hectare) en bieten (60 hectare) en er zijn 55 medewerkers. De melkveehouderij is een van de praktijk-innovatiebedrijven van voerleverancier Vitalvé.