‘Win draagvlak met sterk verhaal’

Maar daarmee is het verhaal niet af. Want achter zo’n ontsporing ligt een andere vraag: wat maakt agrariërs zo wanhopig dat zij hun toevlucht nemen tot dit soort vergelijkingen? Onzeker beleid, steeds veranderende regels en een gebrek aan toekomstperspectief raken ondernemingen en boerengezinnen. Soms staat het levenswerk van generaties op het spel. Juist daarom zet ik mij, met vele anderen en vaak belangeloos, in voor rechtvaardig en uitvoerbaar landbouwbeleid. Daarvoor hebben we steun nodig van boeren, burgers én politiek.

Bestuurders en politici moeten met die wanhoop aan de slag. Maar wanhoop is geen vrijbrief om alles te zeggen, zeker niet als woorden de zaak waarvoor je strijdt beschadigen. Tijdens het debat van Provinciale Staten van Noord-Brabant op vrijdag 14 augustus over het voornemen om vijf natuurvergunningen in te trekken, waren er sterke inhoudelijke bijdragen en verhalen van pluimveehouders, ondersteund door de organisaties. Toch ging het in de media vooral over de nazi-vergelijking, de Jodenster en een tragisch verkeersongeval dat indirect met de protesten werd verbonden. De inhoud raakte ondergesneeuwd.

Dat de media verwijten is te gemakkelijk. Wie zelf de munitie aanreikt, moet niet verbaasd zijn dat die wordt gebruikt. Daar hoort ook een ongemakkelijke vraag bij: in hoeverre willen we ons nog verbinden aan of steun geven aan een organisatie die ruimte laat voor zulke onverstandige en moreel verwerpelijke vergelijkingen? Niet om mensen of organisaties af te schrijven. Juist omdat we elkaar hard nodig hebben, moeten we elkaar aanspreken wanneer grenzen worden overschreden en het gezamenlijke belang wordt geschaad.

Woorden doen ertoe

Mijn oproep is daarom vooral gericht aan individuele ondernemers. Sta je voor een microfoon, spreek je in bij een overheid of protest: besef dan dat je niet alleen voor jezelf spreekt. Woorden doen ertoe. Maak gebruik van landbouworganisaties die investeren in constructieve mediatraining, communicatie en ondersteuning. Laat je helpen. Bereid je verhaal voor. Denk na over de vragen die je kunt krijgen én over zinnen die mensen moeten onthouden.

Werk aan pakkende frames. Frames werken. Kijk hoe anderen in het politieke debat begrippen als ‘verstikkende stikstofdeken’ of ‘de natuur staat op omvallen’ gebruiken. In enkele woorden ontstaat een beeld dat blijft hangen. Zet daar als landbouw een eigen, aansprekend verhaal tegenover. Geen slogans of overdrijving, maar korte, rake formuleringen die duidelijk maken wat er voor boeren én samenleving op het spel staat.

Laat landbouworganisaties met een duidelijke strategie gezamenlijk optrekken waar dat kan. Verschillen mogen er zijn, maar het gezamenlijke belang is groter: perspectief voor boeren en tuinders, mét draagvlak in de samenleving. Wees scherp. Wees vasthoudend. Wees confronterend. Maar wees ook zeker creatief, inhoudelijk en verbindend. De land- en tuinbouw heeft een sterk verhaal. Geef het woorden die blijven hangen en zorg er samen voor dat dát verhaal wordt gehoord.