‘Welke koe mag weg: Bea, Gea of Grietje?’

Welke koe mag weg: Bea, Gea of Grietje? Bufferzones van 500 tot 1.000 meter rond Natura 2000-gebieden. Maximaal 2,6 koeien per hectare. De stikstofplannen slaan in als een bom. Als derde generatie op onze familiegrond voel ik aan alles: de grens is bereikt. Al honderden jaren zijn mijn voorouders geworteld in en rondom het Nationaal Park Weerribben-Wieden en aan de randen van het Zwartemeer. Dat laatste is overigens officieel niet eens overbelast door stikstof. Waarom dan een bufferzone?

Het zijn prachtige Natura 2000-gebieden, waar wij als familie intensief mee zijn verbonden. Ruim twintig jaar geleden stopten mijn ouders al met de ‘intensieve’ melkveehouderij, maar we bleven actief in het gebied. Als rietsnijders – een agrarisch ambacht dat juist goed is voor de natuur – en nu als multifunctioneel agrarisch familiebedrijf met een minicamping, caravanstalling en agrarisch natuurbeheer waar onze schapen grazen. Bovendien verwerken we nog steeds riet en zelfs reststromen tot biobased bouwvezels om diezelfde natuur in stand te houden.

Wij weten dus wat natuurbeheer is. Maar we vergeten in dit land één ding: 'de natuur' bestaat in Nederland niet. Vrijwel ons hele land is gecultiveerd. Van de heidevelden tot de polders en veenweidegebieden. Daar, waar onze voorvaderen in het jaar 1700 al turf staken en verveen faciliteerden. Zonder natuur is er geen leven, zonder boeren is er geen eten en geen natuurbeheer.

Lees ook: Nieuwe stikstofkoers verdeelt boeren in twee werelden

Mijn vader, de tweede generatie, houdt als hobby nog wat vee op onze huiskavel van ongeveer 1 hectare. We hebben drie koeien. Volgens de nieuwe normen moeten dat er dus 2,6 worden. Dus één moet straks weg. Wordt het Bea, Gea of Grietje? En dat op de duurste grond van Europa. Als dit al de impact is op een hobbyboer, wat betekent dit dan voor de duizenden commerciële gezinsbedrijven? Een doodsvonnis voor dit productieve deel van ons land.

Geweten sussen

Welk probleem lossen we hiermee op? Wanneer we voedselproductie in Nederland onmogelijk maken, verplaatsen we het probleem. We sussen ons geweten, maar importeren straks nog meer voedsel uit landen waar minder regels gelden, meer chemische middelen worden gebruikt en de arbeidsomstandigheden vele malen slechter zijn.

Nederland exporteert. Maar die schaal en absolute wereldtop in productie-efficiëntie zijn juist nodig om te kunnen blijven innoveren en voorzien. Zeker in een tijd van geopolitieke onrust, volatiele markten en fragiele logistieke ketens moeten we juist extreem zuinig zijn op onze eigen voedselvoorziening. Maar het is nooit genoeg. Eerst Natura 2000-gebieden, toen het ‘stikstofkaartje’ en nu rigide bufferzones. Gaan we straks grassprieten tellen? Oh wacht, zonder koeien geen (blijvend) grasland. Kortom: uitkoop is straks niet eens nodig, want de wettelijke mallemolen en de verstikkende regeldruk slopen deze prachtige, renderende familiebedrijven vanzelf.

Als we zo doorgaan, mogen we niet klagen als ons voedsel nog duurder wordt. Terwijl de inflatie hoog blijft, belastingen toenemen, het elektriciteitsnet vastloopt en de regeldruk stijgt, jagen we de agrarische sector de grens over. ‘Niet alles kan overal’, horen we vaak. Maar willen we van Nederland een natuurreservaat maken zonder boeren(ver)stand?