‘Per jaar wordt het makkelijker om middelen zo min mogelijk in te zetten’

Door natuurlijke vijanden te stimuleren en te investeren in biodiversiteit en bodem, bouwen Bas en Lena Zevenbergen aan een weerbare teelt waarbij gewasbeschermingsmiddelen minimaal worden ingezet. De kern van hun aanpak is eenvoudig, maar effectief. ‘Je doet veel kleine dingen, dan is er altijd wel iets raak’, aldus de Zuid-Hollandse ondernemers. In plaats van te vertrouwen op één oplossing, combineren ze maatregelen die elkaar versterken. Zo bouwen ze aan een robuust systeem dat minder afhankelijk is van externe inputs.

In 2009 maakten Bas en Lena Zevenbergen een bewuste keuze. Ze stopten met enkele breedwerkende insecticiden, zodat natuurlijke vijanden meer kans kregen om hun werk te doen. Dat was in het begin spannend. ‘We controleerden wel drie keer per dag of het nog goed ging’, vertelt Bas Zevenbergen.

Er werd geëxperimenteerd met alternatieven, zoals beregenen en zeepoplossingen, en er werd actief gewerkt aan het aantrekken en behouden van nuttige insecten. De eerste jaren vroegen om doorzettingsvermogen, maar inmiddels is het vertrouwen gegroeid. Bas Zevenbergen: ‘Als je het eerste jaar door bent, wordt het per jaar makkelijker.’

Vicieuze cirkel

Breedwerkende middelen kunnen niet alleen plaaginsecten bestrijden, maar ook nuttige insecten raken. ‘Daarmee kom je in een vicieuze cirkel terecht. Minder natuurlijke vijanden betekent meer plaagdruk, waardoor je weer moet ingrijpen’, aldus de fruitteler. Door in te zetten op het sparen en stimuleren van natuurlijke vijanden werken Bas en Lena Zevenbergen aan een systeem dat beter in balans blijft. Tegelijkertijd merken ze dat het middelenpakket onder druk staat, waardoor de mogelijkheden om gericht in te grijpen kleiner worden. Dat maakt een weerbaar teeltsysteem belangrijker.

Lees ook: NAJK: 'Focus ligt te vaak op één specifiek middel'

Om natuurlijke vijanden te helpen, investeren ze in biodiversiteit. Zo werken de ondernemers met kruidenrijke rijbanen en maaien ze beperkt en gefaseerd. Veel nuttige insecten leven in bepaalde periodes van stuifmeel. Door dat aanbod te vergroten, blijven populaties beter in stand en kunnen ze hun werk blijven doen in de boomgaard.

Weerbare bodem

Naast bovengrondse maatregelen speelt ook de bodem een rol. ‘Bomen staan niet in een potje. Die kun je alleen telen op een weerbare bodem’, zegt Bas Zevenbergen. Daarom wordt ingezet op organische bemesting en wordt het gebruik van nitraat beperkt. Doel is een actief bodemleven dat bijdraagt aan een gezonde groei, een betere benutting van nutriënten en een groter waterbergend vermogen. Bodemanalyses tonen het succes.

De aanpak laat zien dat duurzame fruitteelt niet draait om één maatregel, maar om een samenhangend systeem. Investeren in bodem, bewust omgaan met gewasbescherming en het stimuleren van biodiversiteit vormen daarbij de basis. Hun advies aan collega-telers: begin klein en bouw stap voor stap. ‘Er is geen goed of fout. Ieder bedrijf is anders. Maar investeren in biodiversiteit komt uiteindelijk altijd naar je toe.’