Veldonderzoek toont aan dat vaccineren tegen vogelgriep werkt

Het veldonderzoek werd in september 2023 afgetrapt met 2.400 eendagskuikens van leghennen: 600 kuikens werden niet gevaccineerd, 600 hennen kregen als eendagskuiken het Vectormune AI-vaccin en 1.200 eendagskuikens kregen de vaccins VAXXITEK HVT+ IBD + H5. De helft van alle dieren kreeg op een leeftijd van 12 weken een booster met een ander vogelgriepvaccin: Volvac B.E.S.T. AI + ND.

De hennen zijn over twee reguliere leghenbedrijven verdeeld en tot een leeftijd van ruim 84 weken aangehouden. Bij 8, 24, 54 en 84 weken werd telkens een klein groepje dieren blootgesteld aan het hoogpathogene H5N1-veldvirus. Dit gebeurde onder gecontroleerde omstandigheden en werd gedaan door Wageningen Bioveterinary Research. Naast Wageningen University & Research is het onderzoek uitgevoerd door diergezondheidsdienst Royal GD en de faculteit Diergeneeskunde.

Veel minder sterfte

Uit de onderzoeken die op de verschillende leeftijden zijn uitgevoerd, blijkt dat vaccinatie de hennen goed beschermd tegen ziekteverschijnselen en sterfte. De niet-gevaccineerde hennen overleefden de bewuste besmetting met het hoogpathogene H5N1-veldvirus in geen enkel geval. Met andere woorden: de sterfte was 100 procent.

Bij de gevaccineerde hennen was de uitval fors lager. Wel blijkt het van belang dat er voldoende antistoffen aanwezig blijven in het pluimvee; de sterfte bedraagt in dit geval 0 tot iets meer dan 3 procent. Bij hennen met weinig antistoffen is de sterfte 7 tot ruim 30 procent.

Lees ook: Sector en kabinet sturen aan op verplichte vaccinatie tegen vogelgriep

Het onderzoek laat zien dat een boostervaccin ervoor kan zorgen dat het antistoffenniveau hoog blijft. Verder blijkt dat vaccinatie tegen vogelgriep geen nadelige effecten heeft op de gezondheid van de dieren en ook de eiproductie en -kwaliteit lijden er niet onder.

Verspreiding is beperkter

Bij de proef werd telkens de helft van de koppel besmet met veldvirus en de andere helft niet. Bij de niet-gevaccineerde hennen vermeerderde het veldvirus in rap tempo, waardoor dit overgedragen werd naar niet-besmette hennen. Bij de gevaccineerde hennen pakt deze overdracht naar de niet-besmette hennen veel lager uit.

Komt het virus binnen bij niet-gevaccineerd pluimvee, dan is de kans dat dit leidt tot een uitbraak 96 procent. Bij een gevaccineerd koppel daalt die kans tot 20 à 28 procent, of tot 10 procent bij gebruik van een booster. Omdat de gevaccineerde hennen niet ziek worden, betekent dit dat er sprake kan zijn van een besmetting zonder dat dit wordt opgemerkt. Om dit te voorkomen, is monitoring nodig.

Lees alles over vogelgriep op onze themapagina

Het onderzoek toont verder aan dat het mogelijk is om een onderhuidse besmetting op te sporen door regelmatig onderzoek uit te voeren op gestorven hennen. Zelfs bij een interval van dertig dagen tussen deze onderzoeken wordt 93 tot 98 procent van de besmettingen met veldvirus opgespoord. Bij een korter interval stijgt dit percentage.