Sector en kabinet sturen aan op verplichte vaccinatie tegen vogelgriep

Volgens de vakgroepvoorzitter kan vaccinatie voor de gezondheid van het pluimvee niet snel genoeg beginnen. De vogelgriepuitbraak in Biddinghuizen op 14 mei onderstreept dat opnieuw. Wel moeten alle voorwaarden voor verplichte vaccinatie van leghennen goed zijn ingevuld. De belangrijkste voorwaarde is volgens De Jong dat handelspartners vaccinatie niet tegenhouden.

‘Volgens de wetgeving is vaccineren binnen Europa toegestaan. Maar de diverse afnemers in de voor Nederland belangrijke afzetlanden als Duitsland, Frankrijk en buiten Europa het Verenigd Koninkrijk en derde landen moeten vaccineren ook accepteren. We zijn daarover al intensief in overleg met de diverse partijen en dat gaat in uitstekende samenwerking met het ministerie’, aldus de vakgroepvoorzitter.

Lees ook: Vogelgriep op leghennenbedrijf in Biddinghuizen

Duitsland is voor Nederland het belangrijkste afzetland voor tafeleieren. Eiproducten en pluimveevlees gaan vooral naar derde landen zoals het Verenigde Koninkrijk. Daarbij gaat het niet alleen om eieren en eiproducten. Ook in kuikens en jonge leghennen is er veel handelsverkeer tussen België, Duitsland en Nederland. Vaccinatie mag daarbij geen belemmering zijn.

In de derde voortgangsrapportage van het intensiveringsplan ‘preventie vogelgriep 2026’ schrijft het kabinet verder dat Nederland het initiatief heeft genomen voor een internationale werkgroep met de Verenigde Staten, Canada, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, de Europese Commissie en de Wereldorganisatie voor Diergezondheid (WOAH). Tijdens een vergadering van de WOAH op 18 mei in Parijs wordt dit plan besproken.

Veelbelovende resultaten vaccinatieproeven

In opdracht van het ministerie van LVVN is in 2023 door Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) een veldproef gestart met twee vaccins. De resultaten laten zien dat vaccinatie de kans op een grote vogelgriepuitbraak op een bedrijf aanzienlijk verkleint.

In combinatie met het Europese surveillanceprogramma kan een besmetting snel worden opgespoord. Volgens de onderzoekers kan vaccinatie, in combinatie met monitoring en snelle bestrijding, toekomstige grote uitbraken helpen voorkomen.

Naast de veldproef is in maart 2025 een vaccinatiepilot op een pluimveebedrijf gestart om de gevolgen van vaccinatie voor de internationale handel te onderzoeken. Deze pilot verloopt succesvol. De eieren van gevaccineerde kippen worden op de Nederlandse markt verkocht. Tot nu toe zijn daardoor geen handelsbelemmeringen ontstaan.

Bioveiligheid blijft noodzakelijk

In Nederland zijn vanaf oktober vorig jaar 45 commerciële pluimveebedrijven en 9 grote hobbyhouders getroffen door vogelgriep. Sinds eind april waren er geen nieuwe uitbraken, maar waakzaamheid blijft volgens experts noodzakelijk. De recente uitbraak in Biddinghuizen bevestigt dat.

Naast vaccinatie zet het kabinet in op strengere bioveiligheidsmaatregelen op pluimveebedrijven. Sinds maart 2025 is elk commercieel pluimveebedrijf verplicht een bioveiligheidsplan te hebben. Bioveiligheid blijft een van de belangrijkste manieren om ziekten zoals vogelgriep buiten de stal te houden.

Risico voor mensen zeer laag

Ook onder wilde vogels is dit seizoen vaak vogelgriep vastgesteld. En er zijn besmettingen vastgesteld bij zoogdieren, waaronder katten, vossen en een zeehond. Daarnaast zijn in januari antistoffen tegen vogelgriep gevonden bij melkvee op een Fries bedrijf.

Het risico voor mensen wordt nog altijd zeer laag ingeschat. Voor mensen die beroepsmatig in aanraking komen met vogelgriep, zoals pluimveehouders, dierenartsen en medewerkers van dierenambulances, is het risiconiveau verhoogd naar gemiddeld. Daarom wil het kabinet deze groepen vanaf het komende griepseizoen een seizoensgriepvaccinatie aanbieden.