Boeren opnieuw gewezen op de risico’s van stalbranden

Uit onderzoek blijkt dat kortsluiting en problemen met elektra de belangrijkste oorzaken zijn van stalbranden. Maar ook hooibroei, las- en slijpwerkzaamheden en machines en voertuigen leiden vaak tot meer risico. Daarom heeft het ministerie van LVVN in samenwerking met Brandweer Nederland, het Verbond van Verzekeraars, LTO Nederland, de Productenorganisatie Varkenshouderij en het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt de campagne gelanceerd.

De belangenorganisatie voor jonge boeren en tuinders meldt dat het voorkomen van stalbranden van alle tijden is, maar juist nu steeds belangrijker wordt. ‘We zien dat stalbranden effect hebben op grote aantallen dieren. Daarbij is dierenwelzijn een steeds belangrijker maatschappelijk thema, waar wij volledig achter staan. Daarom is het nu zo belangrijk om actief in te zetten op het voorkomen van stalbranden door bewustwording bij veehouders te creëren.’

Volgens het Verbond van Verzekeraars kan bewustwording een stalbrand voorkomen: ‘Sommige veehouders denken dat het hen toch niet overkomt. Met deze campagne willen we laten zien dat de risico’s, al lijken ze erg klein, iedereen kunnen raken.’ Het verbond wil bewustwording onder veehouders stimuleren door deskundigen van verzekeraars met agrariërs in contact te brengen en hen regelmatig te bezoeken.

‘Stalbranden zorgen niet alleen voor veel leed bij dieren, ook de ondernemer wordt geraakt. Dat willen we zoveel mogelijk voorkomen. Als verzekeraars verzekeren wij stallen en zetten we veel in op preventie. De bewustwording van risico’s op stalbranden onder veehouders moet omhoog’, stelt het Verbond van Verzekeraars.

Uit de cijfers die het verbond publiceert in de Risicomonitor Stalbranden blijkt dat menselijk handelen de op een na grootste oorzaak is van een stalbrand, na problemen met elektra.

Verplichte elektrakeuring

Een van de doelen van de campagne is om het aantal stalbranden met dodelijke afloop voor dieren te halveren. Het Verbond van Verzekeraars denkt dat dit realistisch is, maar wel aanvullende maatregelen vergt. Daarom pleiten zij voor een wettelijk verplichte elektrakeuring. ‘Verzekeraars eisen al een elektrakeuring, alleen zien we deze graag wettelijk verankerd.’

Uit onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid blijkt dat de overheid meer regie moet pakken bij de aanpak van stalbranden. Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wil daarom ook een verplichte keuring, zodat er een algemeen geldende standaard komt voor alle diercategorieën.

De uitgebreide elektrakeuring wordt uitgevoerd volgens een schema. ‘Door het schema via de ministeriële regeling aan te wijzen, wordt geregeld dat de keuringen conform de eisen worden uitgevoerd. Zo wordt de kwaliteit geborgd.’

Thema Onroerend goed
De druk op de ruimte in Nederland is enorm. Enerzijds groeit de vraag naar grond voor woningbouw en natuur. Anderzijds zoeken agrariërs ruimte voor hun bedrijf. Dat zorgt voor uitdagingen op diverse fronten. De overheid wil met de nieuwe Nota Ruimte de regie op grondgebruik naar zich toe trekken. In dit thema van de Nieuwe Oogst van 6 mei belichtten we de stand van zaken. Ook gingen we in op vergunningverlening, het fiscale aspect van verpachting en stalbrandpreventie. De artikelen zijn nu ook te bekijken op onze overzichtspagina.

Het ministerie laat weten dat momenteel onvoldoende inzicht bestaat in de hoogte van herstelkosten. ‘Op het overgrote deel van de bedrijven zal naar schatting een paar honderd tot hooguit een paar duizend euro moeten worden betaald. Bij ernstige gebreken of bijvoorbeeld zonnestroominstallaties kunnen de kosten echter oplopen tot in de honderdduizenden euro’s.’

Via proefkeuringen wil het ministerie meer inzicht krijgen in de impact van elektrakeuringen, waaronder de financiële gevolgen voor veehouders. Na verwerking van de resultaten wordt het besluit opnieuw gepresenteerd aan de Tweede Kamer. De staatssecretaris zal daar dan ook over in gesprek gaan met de Tweede Kamer.

Niet voor wettelijke verplichting

Voorzitter Ger Koopmans van LTO Nederland is ook voorstander van de elektrakeuring, alleen dan niet via een wettelijke verplichting. ‘Als het wettelijk verplicht wordt, moet een overheidsinstantie hierop controleren. Wij denken dat ze dat niet op de juiste manier kunnen inrichten.’

Daarom stelt LTO Nederland voor om dit aan de systemen voor Integrale Ketenbeheersing (IKB) te koppelen. ‘Via IKB-systemen kunnen veehouders dit met verzekeraars regelen. Binnen de eisen en controles van IKB is al een stukje elektra meegenomen. Dit kan verder worden uitgebreid in plaats van het dubbelop te doen.’

Lees ook: Stalbranden voorkomen speerpunt nieuwe campagne

Koopmans wil ook aandacht vragen voor ongediertebestrijding. ‘Ongedierte als ratten, muizen en marters kunnen aan kabels knagen, waardoor kortsluiting kan ontstaan’, stelt de bestuurder. Hij ziet dat dit regelmatig medeoorzaak is bij een stalbrand. Daarom wil hij dat veehouders meer mogelijkheden krijgen om zelf ongedierte te bestrijden. ‘Binnen de gebouwen denken wij dat veehouders prima zelf ongedierte kunnen bestrijden, mits zij hier een relevante cursus voor hebben gevolgd.’

De regelgeving is strenger geworden en daardoor worden veehouders verplicht om een extern bedrijf te laten komen. Koopmans vindt dat het weer moet mogen. ‘Je kunt als veehouder vaker zelf een ronde doen dan dat je er speciaal iemand voor moet laten komen. In de praktijk zie je dat het ongedierte dan toch langer blijft lopen en het aantal ook toeneemt.’

De LTO Nederland-voorzitter heeft de kwestie aangekaart bij de staatssecretaris. ‘We gaan binnenkort in gesprek met de betreffende ambtenaren.’

Website met vijf praktische tips om risico’s te verkleinen
De campagne heeft een eigen website, voorkomstalbrand.nl, waar vijf tips staan om het risico op stalbrand te verkleinen. De eerste tip is om elektrische apparaten in een aparte technische ruimte te plaatsen en de apparaten regelmatig te controleren. De tweede tip sluit daarbij aan: houd de technische ruimte en de stal schoon en opgeruimd.

Het parkeren van voertuigen en het lassen en slijpen buiten de stal zijn de derde en vierde tip. Tot slot zijn mestgassen explosief en daarmee levensgevaarlijk. Veehouders moeten dus oppassen bij het mixen van mest. De vijf belangrijkste tips zijn onderverdeeld in kleinere tips, zoals het verrijken van de technische ruimte met branddetectie.

Op de website staan ook twee video’s, waarin veehouders hun ervaring delen over het meemaken van een stalbrand. Zo maakte varkenshouder Annechien ten Have in 2023 een stalbrand mee. Ze vertelt dat binnen vijf minuten de hele stal in brand stond. ‘Ik vond het heel eng, want je kon niets meer doen.’