‘Durf mee te bewegen met de zwerm’

Column Groenteteelt Inge Bergsma-de Vries 08 mei 2026 om 11:00uur

Een paar jaar geleden zat ik aan tafel bij de Topsector Energie. Daar is de conclusie al langer helder: ons energiesysteem zoals het nu functioneert in Nederland, moet fundamenteel anders. Dus kijken ze niet naar losse oplossingen, maar naar het grotere geheel. Systemisch denken, vanuit het grote plaatje.

Dat was even schakelen. Want in die gesprekken gaat het niet over jouw plek in het systeem van vandaag, maar over de vraag: waar willen we met elkaar naartoe? En pas daarna: welke rol past daar nog bij?

In de praktijk betekent het: durven dromen, durven loslaten wat zeker lijkt en vooral ook meebewegen met de zwerm. Ik heb met ambtenaren, collega-tuinders en energiespecialisten zitten knutselen aan een tuinbouwcentrum van de toekomst. Wat vond ik daarvan? Als iemand me een paar jaar geleden had verteld dat ik me hiermee zou bezighouden, dan had ik hem voor gek verklaard. Ik ben van nature nuchter, doelgericht en gefocust op belangenbehartiging.

Maar juist die andere manier van denken zet iets in beweging. Het brengt verschillende werelden bij elkaar die elkaar normaal niet vanzelf vinden. Dat is precies wat nodig is, want veel van onze systemen lopen tegen hun grenzen aan. Dat geldt wel degelijk ook voor de tuinbouw.

Wat ons tegenhoudt, is vaak niet onwil, maar angst; angst voor het onbekende of om te verliezen wat we eerder hebben opgebouwd

Inge Bergsma-de Vries, komkommerteler in Erica (DR)

We zien het dagelijks: hoge energieprijzen, netcongestie, wet- en regelgeving. Het zijn geen losse problemen meer, maar signalen dat het systeem piept en kraakt. Dan kom je er niet met optimaliseren binnen de bestaande kaders. Dan moet je opnieuw durven denken.

Het mooie is, het blijft niet bij praten. Vanuit die gezamenlijke denkrichting ontstaan concrete stappen. Onze gebiedscoöperatie Spes Nostra is daar een mooi voorbeeld van. Ontstaan doordat we niet alleen keken naar wat er is, maar naar wat er kan zijn. We zitten midden in systeemveranderingen. Dat geldt voor energie, maar net zo goed voor de hele land- en tuinbouw. Niemand kan aan de zijlijn blijven staan.

Wat ons tegenhoudt, is vaak niet onwil, maar angst. Angst voor het onbekende of angst om te verliezen wat we in jaren hebben opgebouwd. Dat is gegrijpelijk, maar het helpt ons niet vooruit.

Want één ding is zeker: stilstaan is geen optie. Wie mee durft te bewegen met de veranderingen in het systeem, vergroot zijn kans op een mooie toekomst. Niet door alles los te laten, maar door samen opnieuw richting te kiezen.