Rabo ziet groeikansen bloementeelt in Oost-Afrika

Het aandeel overige soorten in de exportwaarde van snijbloemen vanuit Kenia steeg in de periode van 2015 tot en met 2024 van net iets meer dan 10 procent tot bijna 35 procent. Het laat zien dat het aandeel rozen in het aanbod van snijbloemen niet zozeer in omvang, maar wel naar verhouding afneemt. Juist die diversificatie van het aanbod zorgt voor meer risicospreiding en is volgens RaboResearch belangrijk voor de ontwikkeling van de Oost-Afrikaanse en in het bijzonder de Keniaanse sierteeltsector.

Het rapport van RaboResearch is een vervolg op het Floriculture Africa Executive Forum, dat Rabobank afgelopen najaar organiseerde voor ondernemers in de sierteeltsector in Oost-Afrika en Nederland. Het uitgangspunt van deze bijeenkomst was het bekijken hoe vanuit beide werelddelen de sierteeltsectoren kunnen samenwerken met profijt van beide kanten.

De teelt van snijbloemen in Kenia en in enkele andere Oost-Afrikaanse landen is de laatste twee decennia sterk gegroeid. In de sierteeltsector in Kenia werken volgens RaboResearch inmiddels zo'n 160.000 mensen, van wie ruim 60 procent op de primaire teeltbedrijven en de rest bij toeleveranciers of bijvoorbeeld in de transport. Veel teeltbedrijven hebben connecties met Nederland of zijn vestigingen van Nederlandse bedrijven.

Onzekere geopolitieke situatie

Aandachtspunt in diverse Oost-Afrikaanse landen is de onzekere geopolitieke situatie. In het rapport verwijst RaboResearch onder meer naar de onrust afgelopen najaar in Tanzania en de oplopende spanningen tussen Ethiopië en Eritrea vanwege de toegang tot de Rode Zee. Geopolitieke factoren hebben invloed op het risicomanagement van de sierteeltbedrijven en zijn bijvoorbeeld een beperking voor het animo van financiers om te investeren in nieuwe projecten. Ondernemers moeten hiermee rekening houden bij het maken van bedrijfsplannen.

Een trend die Rabobank signaleert voor de sierteeltsector in Oost-Afrika, is dat vooral vanuit Kenia de export naar niet-Europese markten toeneemt. In 2023 was de exportwaarde voor snijbloemen 650 miljoen Amerikaanse dollar. Daarvan kwam toen al meer dan 200 miljoen dollar voor rekening van landen buiten Europa. Dat is bijna twee keer zoveel als in 2019. Vooral landen als Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit, Bahrein en Saoedi-Arabië kopen inmiddels veel snijbloemen rechtstreeks vanuit Kenia.

Uitbreiding assortiment

Rozen blijven veruit de belangrijkste snijbloemen die vanuit Oost-Afrika worden aangevoerd op de exportmarkt. Maar sinds de coronacrisis bestaat er bij siertelers in de Afrikaanse landen meer het besef dat uitbreiding van het assortiment nodig is voor versterking van hun concurrentiepositie. Chrysanten en hortensia's worden in een land als Kenia al op redelijke schaal geteeld. Voor chrysanten gebruiken de telers de variëteiten die ook in Colombia goed te telen zijn. In onderzoek wordt gekeken naar de mogelijkheid om lisianthus en gerbera's onder Afrikaanse omstandigheden te telen, maar voor grootschalige producties zijn er nog wel enkele knelpunten te overwinnen.

Verbreding van het aanbod maakt de Oost-Afrikaanse bloementeelt interessanter voor de wereldmarkt, stelt RaboResearch. Dat geldt ook voor de opkomst van digitale handelsplatforms. De siertelers hebben daarmee meer mogelijkheden tot rechtstreekse afzet en het maakt hen minder afhankelijk van tussenpersonen. Verder noemt RaboResearch de ontwikkeling van zeevracht cruciaal voor toekomstige groei van de sierteelt vanuit Oost-Afrika, ook al zorgt dit wel voor grotere geopolitieke risico's vanwege soms kwetsbare vaarroutes.

Slotconclusie van RaboResearch is dat meer samenwerking tussen de sierteeltsectoren in Oost-Afrika en Europa het wereldwijde marktpotentieel kan vergroten. Volgens de onderzoekers van Rabobank kan de samenwerking onder meer bestaan uit de introductie van nieuwe bloemensoorten en de toepassing van vermeerderings- en teelttechnieken die bijdragen aan een lagere milieubelasting. Een belangrijke meerwaarde voor Afrika tot slot is het grotere arbeidspotentieel. Arbeidsintensieve werkzaamheden kunnen bijvoorbeeld vanuit Nederland worden verplaatst om dat voordeel optimaal te benutten.