‘Meer dan stikstof’

De afgelopen zomer zijn drie interessante studies over land- en tuinbouw verschenen. Helaas hebben die veel te weinig aandacht gekregen in alle tumult rondom stikstof en het Convenant gewasbescherming.

Ik ben blij met de langetermijnvisie in ‘Toekomstbeelden voor de landbouw’ van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs. Het schetst de veerkracht van boeren in de transities die de land- en tuinbouw heeft doorstaan vanaf 1930. In de toekomst voorziet het college een belangrijke rol voor de landbouw in al zijn diversiteit met onder andere gemeenschapslandbouw in de stads- en dorpsranden.

In juli hadden we het SER-advies: ‘Samenwerken aan een duurzaam en toekomstbestendig agrosysteem’. Multifunctionele landbouw kreeg een duidelijke plek in een van de vier ontwikkelpaden voor de landbouw.

Ten slotte hadden we de studie ‘De kracht van verbinding’ van de onderzoekers van het PON & Telos. Zij maakten twaalf portretten van multifunctionele ondernemers met hun verhaal hoe zij, ondanks tegenwerking en vaak na strijd met verleners van de nodige vergunningen, een prachtig bedrijf hebben neergezet.

Bedrijven die op diverse manieren bijdragen aan een levendig platteland, aan publieke voorzieningen zoals zorg en educatie en ‘ademruimte’ voor de burgers. De auteurs laten zien hoe multifunctionele bedrijven maatschappelijke waarde toevoegen en dat deze ondernemers bij uitstek in staat zijn om hun erf, gebied en gemeenschap met elkaar te verbinden en geld te verdienen.