Boerderij van de Toekomst werkt aan landbouwsysteem voor 2040

Tijdens de bijeenkomst stond de vraag centraal hoe de landbouw in de Zuidwestelijke Delta richting 2040 toekomstbestendig kan blijven. Deelnemers gingen in gesprek over de grootste uitdagingen voor de sector, kennisbehoeften en mogelijke innovaties.

Boerderij van de Toekomst Zuidwestelijke Delta (BvdT ZWD) is een vijfjarig programma dat de overgang naar een toekomstbestendig landbouwsysteem moet versnellen. Voor 2040 zijn ambitieuze doelen geformuleerd, waaronder een stikstofefficiëntie van minimaal 80 procent, 75 procent minder milieubelastingspunten door gewasbeschermingsmiddelen en een efficiënter gebruik van beregeningswater.

Daarnaast richt het programma zich op behoud van opbrengst en kwaliteit, versterking van bodem en biodiversiteit, kringlooplandbouw, klimaatadaptatie en een verdienmodel dat perspectief biedt voor boeren.

Systeemverandering

BvdT ZWD kiest bewust voor systeemverandering, in plaats van systeemoptimalisatie: niet het verbeteren van één onderdeel, maar het ontwikkelen van een robuust landbouwsysteem waarin verschillende doelen met elkaar in balans worden gebracht. Achter het project staan Wageningen University & Research, Delphy, IRS, Proefboerderij Rusthoeve, Proeftuin van Pallandtpolder en Breda Robotics, samen met een breed netwerk van boeren, ketenpartijen, overheden en onderwijsinstellingen.

‘We zijn in 2024 gestart met veertien akkerbouwers, verspreid over de gehele delta. Die hebben de uitdagingen opgeschreven en daar is een eindrapport van. Dat is in feite ook het fundament van het projectplan’, zegt Cor van Oers, project- en onderzoeksmanager akkerbouw en vollegrondsgroente bij Delphy.

De betrokkenheid van deze groep ondernemers stopt niet nu het programma van start gaat. ‘De veertien akkerbouwers blijven betrokken als een soort geweten van het project. Zo wordt het niet onderzoeksgedreven, maar blijft het aansluiten bij de transitie in de praktijk’, aldus Van Oers.

Retail ontbreekt

Tijdens de bijeenkomsten kwam ook naar voren dat nog niet alle schakels in de keten zijn vertegenwoordigd. Volgens Van Oers ontbreekt vooral de eindgebruiker. ‘We hebben wel de gehele keten aan boord in onze 'familie', maar niet de eindgebruiker.’

Het betrekken van retailers werd volgens de Delphy-manager regelmatig genoemd tijdens de gesprekken. ‘Die groep ook meekrijgen werd vaak genoemd als belangrijk punt, om zo ook de inspanningen van de teler betaald te krijgen.’ Dat sluit aan bij een van de doelen van het programma: een toekomstbestendig landbouwsysteem met een eerlijk inkomen voor de ondernemer.

Vier thema’s

De vier experimenteerlocaties richten zich elk op een eigen thema: Integrated Crop Management in Westmaas, klimaat en water bij Rusthoeve, biodiversiteit en weerbaar telen in de Proeftuin van Pallandtpolder en bemesting, klimaat en waterkwaliteit in Dinteloord.

Daarnaast kiest Boerderij van de Toekomst bewust voor een hybride aanpak, waarbij ook op praktijkbedrijven wordt geëxperimenteerd. ‘Dit geeft veel meer ruimte voor kleine boerenexperimenten, die wij als projectteam dan kunnen monitoren en helpen’, licht Van Oers toe.

Kennisagenda voor regio

De uitkomsten van de verschillende sessies worden de komende periode verwerkt tot een kennisagenda voor de regio. De opbrengsten worden eerst besproken met de kerngroep. Begin volgend jaar volgt een nieuwe netwerkbijeenkomst en wordt per locatie een onderzoeksagenda voor 2027 opgesteld.

‘We hoeven niet te blijven vertellen wat er allemaal moeilijk is. De vraag is wat wel kan en wie we daarvoor nodig hebben. De energie van deze middag laat zien dat partijen daar samen mee aan de slag willen’, meldt de organisatie.