‘Uitdaging is om verbindingen te zoeken en te kijken hoe iets wel kan’

‘Deze akkers bieden kansen voor agrarisch natuurbeheer, waarbij de impact grootschaliger is dan een bloemenrandje hier en daar’, aldus Van Oort. ‘Hiermee wil ik een voorbeeld stellen voor de overheidsgronden die wachten op een andere bestemming, direct naast dit perceel. Bovendien kunnen op deze wijze ook minder geschikte en tijdelijke gronden ingericht worden voor natuurbeheer.’

Op zijn akker is voor 40 procent sprake van teelt van vezelhennep, en voor de rest kruidenstroken en luzerne. Door de afwisseling van gewassen trekt de akker meer vogels en insecten aan. ‘Daarnaast verbouwen we de vezelhennep voor biobased bouwen vooralsnog zonder verdienmodel’, aldus Van Oort. ‘Door de combinatie met agrarisch natuurbeheer maken we het rendabel.’

De akkerbouwer heeft als doel om op zijn eigen terrein een biobased agrarisch bedrijfsgebouw te realiseren. Ook wil hij het landschapsbeheer faciliteren binnen het toekomstige bedrijvenpark Heesch-West. Daar verrijst een landschapspark van 65 hectare. ‘Daarvoor hebben we nu in samenwerking met andere partners een ‘voorbereiding samenwerking integrale gebiedsontwikkeling’ (SIG) lopen. Ten slotte werken we samen met anderen plannen uit voor vrijwillige kavelruil.’

Waarom ben je een ‘Pionier met lef’?

‘Omdat ik mijn kop boven het maaiveld durf uit te steken. Er wordt heel veel gepraat in dit land, maar weinig gedaan. Ik vind het altijd een uitdaging om verbindingen te zoeken en te kijken hoe iets wél kan. Bijvoorbeeld door te kijken waar kansen liggen om slim aan te haken bij overheidsinitiatieven. In ons geval is het vooral de vraag hoe we akkerbouw in een sterk verstedelijkte omgeving naar de toekomst toe nog overeind kunnen houden. De lokale overheid heeft veel landbouwgrond in bezit en is dus een belangrijke partner.’

Hoe ben je begonnen? Wat was je eerste stap?

‘In het kader van de ontwikkeling van bedrijventerrein en landschapspark Heesch-West hebben wandelingen met de landschapsarchitect me aan het denken gezet. Wie gaat de 65 hectare van het landschapspark bijhouden? Daarnaast is mijn vrouw, Antonet van Dongen, een belangrijke drijvende kracht. Zij heeft een groene inslag en is klimaatbewust.’

Pionier met Lef
In de rubriek ‘Pionier met lef!‘ komen ondernemers aan het woord met uiteenlopende initiatieven. Denk aan iemand die een plek heeft gecreëerd waar mensen elkaar kunnen ontmoeten of waar zorg wordt verleend. Of aan iemand die de buurt laat helpen bij de oogst of inspanningen levert om klimaat- en natuurdoelstellingen te halen. Maar je kunt ook denken aan agrariërs die actief de weg zijn ingeslagen naar een nieuw verdienmodel, in contact met de directe omgeving. Pioniers met lef: voorlopers in beweging naar een toekomstbestendige en duurzame agrarische sector.

Heb je drempels moeten overwinnen?

‘Vooral die van mezelf. Ik dacht eerst: als akkerbouwer agroforestry aanleggen, wat voor groene gek of wappie ben je? Hetzelfde gold voor het bouwen met stro. Er wordt nog steeds soms lacherig over gedaan. Toch zien we inmiddels steeds meer strobouw in nieuwbouw. Uitdaging is om het echt van meerwaarde te laten zijn voor ons als telers. Mijn vrouw en zwager, Antonet en Sjef, hebben me hierin geïnspireerd. Hetzelfde geldt voor mijn ouders Gijs en Leny. In de jaren zestig en zeventig pionierden zij ook hier. Vooral in tuinbouw in combinatie met aspergeteelt en een varkenshouderij. Zij hebben me geleerd dat grond de fundering onder het bedrijf is. En dat er ook andere wegen zijn dan specialisatie en schaalvergroting om bestaansrecht te houden.’

Wat was een ‘gamechanger’ voor jullie initiatief?

‘We hadden de wind mee, doordat in de beleidsvorming de focus steeds meer is verlegd van verhoging van productiviteit naar biodiversiteit en maatschappelijke meerwaarde. Dit laatste gaat steeds zwaarder tellen, zeker in de stedelijke omgeving. Er komen steeds meer gelden in dit kader, zodat je ook daadwerkelijk stappen kunt zetten. Die zijn te groot om uit eigen portemonnee te bekostigen.’

Wat levert het jullie op? Wat brengt het jullie?

‘Plat gezegd, krijgen we in de eerste plaats subsidies voor alle tijd en creativiteit die we erin steken. Daarnaast krijgen we de ruimte om ‘het boerenverhaal’ breed te delen. Bovendien levert het ons heel veel leuke contacten op. Zo vind ik het ook heel leuk om met studenten mooie projecten los te trekken.’

Welke lessen zou je anderen willen meegeven?

‘Het belangrijkste is: overal goed rondkijken, luisteren, en kijken of je ergens op aan kunt haken. Zijn er gezamenlijke belangen én oplossingen? Iedereen moet er beter van kunnen worden. Het is zaak daarbij over je eigen grenzen heen te kijken en elkaar iets te gunnen.’

Wat is volgens jou nodig vanuit politiek, bestuur en beleid voor meer ruimte voor pioniers met lef?

‘Boeren leveren aan overlegtafels een fundamentele bijdrage, door bijvoorbeeld voorstellen te toetsen op realiteitszin. Als je als overheid doelen wilt bereiken in biodiversiteit, dan is het vooral van belang beleid bottom-up te maken vanuit boer en omgeving. De expertise van de boer dient beter gewaardeerd en ook uitbetaald te worden. Uitkomst van dit soort trajecten is ook vaak dat de boer weg moet, terwijl er nu juist kansen liggen om het natuurbeheer samen met de boer vorm te geven.’

Wat zijn jullie plannen voor de toekomst?

‘We boeren van nature van jaar tot jaar, daar word je heel flexibel van. Tegelijkertijd wordt de onzekerheid steeds groter. Zo is er al 23 jaar onzekerheid over tot het toekomstige bedrijventerrein in onze achtertuin. Hoeveel betrokken bestuurders en ambtenaren zijn al met pensioen? En wij zijn er nog.’

De vraag van de vorige ‘Pionier met lef’ Henk Kerkers was: ‘Waar geniet jij het meeste van?’

‘Eigenlijk van de simpele dingen. Bijvoorbeeld dat mijn kinderen een eigen moestuintje willen hebben en niet in eerste instantie vragen om een tablet. Maar waarschijnlijk komt dat nog’, zegt Van Oort met een knipoog.

Wat is je vraag aan de volgende ‘Pionier met lef’?

‘Wat zijn je belangrijkste drijfveren?’