Droogte houdt phytophthora voorlopig in toom

Dat lieten teeltadviseur Jacob Eising van Eising Advies en onderzoeker gewasgezondheid Geert Kessel van Wageningen University & Research (WUR) dinsdagavond weten. Zij namen de bezoekers op proefboerderij Kollummerwaard mee in de laatste ontwikkelingen voor wat betreft phytophthora en de ontwikkelingen van robuuste aardappelrassen. Op de Groningse onderzoekslocatie van SPNA werd een bijeenkomst georganiseerd in het kader van het project ‘Naar een weerbare aardappelketen met robuuste rassen’.

Via de PhytoAlert-app laat Eising zien dat het aantal phytophthora-aantastingen na een licht oplopende druk half juni de laatste weken op de meeste plekken is teruggelopen. PhytoAlert is een digitale applicatie die het voor telers en adviseurs mogelijk maakt om anoniem meldingen te doen van phytophthora-aantastingen in de aardappelteelt. De meldingen geven een actueel en regionaal beeld van de uitbraken per ras.

Minder gebruikers PhytoAlert-app

Volgens Kessel zijn er dit jaar ongeveer 360 appgebruikers. Dat zijn er een stuk minder dan vorig jaar, toen er nog meer dan 500 gebruikers waren. Mogelijk heeft dat te maken met het feit dat 2025 een jaar was met nagenoeg geen phytophthoradruk. Hierdoor is er bij telers bij aanvang van dit groeiseizoen waarschijnlijk minder belangstelling geweest voor PhytoAlert.

Bij het aardappeldemoveld in Munnekezijl, op de grens van Groningen en Friesland, meldt Kessel dat in de proef een bespuiting wordt uitgevoerd in de rassen met een verbeterde resistentie tegen phytophthora op basis van een beslissingsondersteunend systeem, meldingen van PhytoAlert en in de toekomst ook op basis van het aantal schimmelsporen dat binnenkomt in de sporenvanger van het Australische bedrijf BioScout. Tot dusver zijn er, afhankelijk van de resistentiegroep, maximaal zes bespuitingen uitgevoerd tegen phytophthora.

Volgens de WUR-onderzoeker is het momenteel nog best lastig wat te doen met de informatie vanuit de sporenvanger. ‘Het aantal sporen zegt ons nog niet zoveel over de kans op infectie van phytophthora. Moeten we bij tien, vijftig of honderd sporen een bespuiting uitvoeren?’, zo vraagt hij zich af. ‘Er zijn sowieso verschillende groeiseizoenen nodig om de database te vullen en zo een beeld te krijgen.’

Eising voegt daaraan toe dat de Australische innovatie nog geen goed onderscheid kan maken tussen de meerdere phytophthorastammen. Momenteel staan er twaalf sporenvangers op verschillende plekken in Nederland. Het apparaat staat midden in het gewas en zuigt lucht aan uit de omgeving. De ventilator staat altijd precies in de windrichting door de windvaan die is gemonteerd.

Dat de sporenvanger midden in het gewas staat is volgens onderzoeker Willem Spriensma van SPNA cruciaal, omdat de kans dan het grootst is dat het apparaat alle sporen in en rondom de percelen vangt. Toch lijkt het erop dat de innovatie van BioScout niet altijd alle sporen vangt. ‘De laatste tijd vangt het apparaat relatief weinig sporen, terwijl er wel aantasting is in de omgeving’, weet Spriensma. ‘Dat verschil in waarneming is vreemd en we weten nog niet precies waar het aan ligt.’

Sporen plakken aan tape

Het idee is dat alles wat rondvliegt, zoals schimmelsporen, blijft plakken aan een soort tape in de sporenvanger. Dit tape beweegt langs een geautomatiseerde microscoop die hoge resolutiebeelden maakt en naar Australië stuurt. Daar wordt een vergelijking gemaakt met een dataset en op basis daarvan kan de balans worden opgemaakt. De volgende morgen is de uitslag al binnen en wordt dit teruggekoppeld naar Nederland.

Het project ‘Naar een weerbare aardappelketen met robuuste rassen’ loopt van 2025 tot en met 2027 en richt zich op het beter bestand maken van zowel de biologische als de gangbare aardappelketen tegen phytophthora. Volgens Eising is het areaal robuuste rassen in ons land de laatste jaren flink toegenomen.

Lees meer over phytophthora op onze themapagina

In 2017 besloeg het areaal nog maar 426 hectare en stonden er meerdere rassen zonder phytophthoraresistentiegen. In 2025 noteerde het areaal 1.561 hectare en dit jaar beslaat de oppervlakte 1.788 hectare, tot tevredenheid van de aardappeladviseur.