'Ik teel andere gewassen, op een andere manier, voor een andere markt'

Kerkers teelt op zijn inspiratieboerderij Bijzonder Brabants in Deurne op 1,5 hectare honderd soorten bijzondere groenten. Groenten van vroeger als knolraap, maar ook groenten die passen bij de grond en het klimaat van Nederland. Uit andere delen van de wereld koopt hij zaad in van bijvoorbeeld crosne, een groente die oorspronkelijk uit Zuid-China komt.

Klasseboeren krijgen nu enkel een minimale onkostenvergoeding. Dat kan en moet echt anders

Henk Kerkers, initiatiefnemer van Bijzonder Brabants

Kerkers verkoopt zijn groenten nu vooral aan tien restaurants in de regio Eindhoven en Venlo. 'Ook geven we rondleidingen met bijvoorbeeld een lunch of diner en in de zomer komen topkoks hier enkele avonden op locatie een diner koken', zegt hij. 'Wat betreft het telen laat ik de natuur zelf zoveel mogelijk het werk doen. De grondbewerking is minimaal. Door de vele groenten die ik teel, is ruime vruchtwisseling mogelijk. Om de elf jaar plant ik hetzelfde gewas op hetzelfde stuk grond.'

De ondernemer gebruikt geen kunstmest. Een kwart van zijn grond gebruikt hij om zijn bodem te voeden. 'Bijvoorbeeld met afrikaantjes, facelia en een bloemenmengsel. Eigenlijk is het strokenteelt in het klein. Ik zet een mengsel van bloemen en planten ter bescherming van mijn koolplanten ertussen. Dit alles komt ook ten goede aan de biodiversiteit.'

Waarom denkt u dat we u hebben benaderd als 'Pionier met lef'?

'Omdat ik iets anders doe dan de meeste ondernemers. Ik teel andere gewassen, op een andere manier, voor een andere markt. Het is absoluut geen massamarkt waar ik me met mijn groenteteelt op focus.'

Hoe bent u begonnen?

'Eind 2014 ben ik in het klein begonnen. Moestuinieren en lekker koken waren altijd al mijn hobby's. Mensen vroegen steeds vaker: kan ik deze groente niet bij jou kopen? Ik was verder vrijwilliger bij Natuurcentrum De Ossenbeemd, waar ik mij bezighield met een moestuin met dertig gewassen. Bezoekers reageerden enthousiast. Toen dacht ik: daar moet je meer mee kunnen. Vandaar dat ik in 2014 ben gestopt als wethouder in Deurne.'

Welke drempels hebt u moeten overwinnen?

'In oktober 2014 kochten we 2 hectare met een oude boerderij die al tien jaar leegstond. Veel mensen vonden het een bijzondere stap. Er werd gezegd dat we op een andere manier meer geld konden verdienen. Maar gelukkig was mijn partner ook heel enthousiast over dit project. Drie studenten van HAS green academy waren in de beginfase onze belangrijkste hulptroepen en inspirators.'

'Zij hebben een bedrijfsopdracht voor ons uitgevoerd: ontwikkel een nieuw groenteconcept voor mijn bedrijf Bijzonder Brabants. In 2015 lag er niet alleen een rapport van de drie studenten, maar waren we ook al concreet met de teelt aan de slag.'

Wat was een sleutelmoment in de ontwikkeling van uw initiatief?

'De bijdrage van de studenten is erg belangrijk geweest. Zo was mijn plan bijvoorbeeld om voor de afzet vooral in te zetten op boerderijwinkels. Uit marktonderzoek bleek echter dat ik moest inzetten op bijzondere restaurants. Die uitkomst was een schok, maar heeft uiteindelijk echt een verschil gemaakt.'

'Restaurants zijn weliswaar een nichemarkt, maar wel een markt die vraag heeft naar mijn bijzondere groenten. Koks zijn blij om zich op deze wijze te kunnen onderscheiden.'

Wat brengt het concept Bijzonder Brabants u over de volle breedte?

'Dat ik iedere dag geniet. Zelf ondernemen, zelf keuzes maken en zien wat er in de natuur mogelijk is. Dat is waardevol. Dingen die ik niet voor mogelijk had gehouden, kunnen nu. Ik gebruik geen gewasbeschermingsmiddelen, en schimmels en kunstmest zijn niet nodig. Ik vind het mooi om te laten zien dat dit in De Peel gewoon kan. Ik heb een klein bedrijf en wil dit ook zo houden.'

'Verder hoop ik bedrijven, telers en consumenten te inspireren om meer volgens de seizoenen te leven en te eten. Ieder jaar hebben we zo'n duizend bezoekers op de boerderij. Daar word je toch gewoon blij van.'

Welke lessen uit uw proces zou u anderen willen meegeven?

'Doe dingen die je zelf leuk vindt. Dat geeft de juiste energie. Onderscheid jezelf en ga op zoek naar mensen met bepaalde kennis en kwaliteiten en verzoek hen om kritisch met je mee te denken.'

'Ik heb zelf verschillende mensen benaderd om gedurende drie jaar twee keer per jaar twee uur met mij mee te denken. Zo kreeg ik bijvoorbeeld de terugkoppeling na een succesvolle open dag om het nooit meer op die manier te organiseren. De opkomst was hoog, maar het had niets opgeleverd. Ik kreeg de tip dat wanneer je zaken gratis doet, de waardering en het verwachtingspatroon lager zijn.'

Wat is volgens u nodig vanuit politiek, bestuur en beleid voor meer ruimte voor pioniers?

'Den Haag en Europa moeten een voedselvisie ontwikkelen voor de toekomst. Een langetermijnvisie en dus geen kortetermijnbeleid. Daarnaast denk ik dat het ook van belang is dat er meer wordt geïnvesteerd in de toekomst. En dus niet vooral in stoppers. Er moet wat mij betreft richting de toekomst meer geld komen voor pioniers met lef.'

'Bovendien ben ik een klasseboer. Ik geef kinderen ervaringen mee die ze nooit meer vergeten. Daarmee maak je impact. Klasseboeren krijgen nu alleen een minimale onkostenvergoeding. Dat kan én moet anders.'

Wat zijn uw plannen voor de toekomst?

'Lekker doorgaan op de ingeslagen weg. Ik wil iedereen enthousiast maken voor gezond en lekker eten van dichtbij.'

Welke vraag zou u willen stellen aan de volgende persoon in de serie 'Pioniers met lef'?

'Ik zou de volgende ondernemer willen vragen waar hij of zij zelf het meeste van geniet.'