Exclusieve 'Franse tulpen' voor nichemarkt

Voor een teler van Franse tulpen gaan we naar het noordelijkste puntje van Noord-Holland: Breezand. Aan het einde van de Schorweg ligt de Zanddijk, met daarachter de Waddenzee. In het vroege voorjaar is het een grijs, rustig landschap. Veel bollenteelt die onder een bed van stro ligt te wachten op de lente. Deze streek kent permanente bollenteelt, veel inundatie en een grote variëteit aan bolgewassen.

Vita Nova, de tulpenkwekerij van Rick van den Hoek, is gespecialiseerd in de teelt van Franse tulpen. Het team van ongeveer vijftien medewerkers werkt geconcentreerd. Dit is geen massaproductie, zoals we kennen van moderne tulpenkwekerijen. Het is een bewuste keuze van Van den Hoek: 'Door de keuze voor deze specialiteit in de grote tulpenmarkt kan ik op een klein perceel toch een goede boterham verdienen.'

Niet alleen tussen het geweld van de grote tulpenkwekerijen in Noord-Holland, maar ook in zijn eigen regio is Van den Hoek naar eigen zeggen een vreemde eend in de bijt: 'In dit zandgebied zitten wel voornamelijk bollentelers, maar ik ben de enige overgebleven tulpentrekker in de volle grond.'

In de bodem

De term 'volle grond' vraagt wel om wat extra toelichting. De tulpen die Van den Hoek wil trekken voor de bloem worden inderdaad voor de winter in de grond geplant. Dus niet in bakken met aarde en zand of op water, maar echt in de bodem.

Van alle bollen staat 2.400 vierkante meter in de open lucht, waar drie rolkassen van 400 vierkante meter en één rolkas van 800 vierkante meter in twee etappes overheen rollen. Rolkassen zijn een bekend en oud systeem dat je vooral op zandgronden nog kunt tegenkomen. De meeste zijn vervangen door vaste kassen. Bij rolkassen rijden de opstanden over vaste rails in de grond van teeltvak naar teeltvak.

Bij het telen houdt Van den Hoek rekening met de rassenkeuze en de arbeidsplanning, zodat de productie van de bloemen onder het glas te verwerken is. Op die manier komen de tulpen daaronder eerder dan buiten en gereguleerd tot bloei.

Het laatste deel van de teelt staat alleen onder hagel- en gaasdoek. Die krijgt geen verwarming en komt als laatste in bloei. De eerste tulpen lopen in de week voor Valentijn uit, de laatste rond Moederdag. Van den Hoek: 'Franse tulpen zijn door de grote bolmaat, het trekken in de volle grond en de lange stelen kwalitatief hoogwaardig, maar ook een niche. De prijzen liggen hoog, gemiddeld 70 cent per steel. Maar de kosten zijn ook hoog.'

In de schuur staan de medewerkers letterlijk iedere steel nauwkeurig na te kijken op beschadigingen en andere afwijkingen. Door de grote knoppen en de lange stelen zijn Franse tulpen kwetsbaarder in het transport. Ze worden daarom door Vita Nova per tien gebost in extra stevige folie.

Inmiddels zijn de Franse tulpen van het bedrijf van Van den Hoek niet zo Frans meer: 'Nee, eigenlijk is dat een rare naam. Ik houd zelf een deel van mijn afbroei aan om weer te planten. Mijn teelt is een zogenoemde 'reizende bollenkraam', met ieder jaar een teelt op een ander stuk gehuurd land in de Wieringerwaard. Mijn tulpen zijn dus nooit in Frankrijk geweest.'

Een aparte veilgroep voor extra lange tulpen was volgens Van den Hoek beter geweest, maar de handel vraagt nog steeds naar Franse tulpen. De naamsbekendheid van de Franse tulpen van Vita Nova is heel groot. Van den Hoek: 'Ik probeer in de afzetperiode iedere dag te veilen. Voor de coronapandemie gingen er veel bossen naar Duitsland. Ik zie dat er nu veel van mijn tulpen naar Amerika gaan. Dan is de goede houdbaarheid van de Franse tulpen natuurlijk een voorwaarde en een voordeel.'

De Breezander realiseert zich dat zijn bedrijf kleinschalig is en daardoor kwetsbaar is voor toenemende druk van concurrenten. Maar toch heeft hij geen plannen om de productie uit te breiden. Van den Hoek: 'Nee, ik ben op dit moment heel tevreden. Ik ben echt trots op mijn bedrijf en mijn tulpen.'

Ondanks dat de verwerking van snijtulpen typisch seizoenswerk is, weet Van den Hoek de arbeidsfilm goed in te vullen. 'In het oogstseizoen, van februari tot mei, maak ik gebruik van uitzendkrachten. Dat zijn vaak Roemeense medewerkers. Weet je wat daar heel grappig mee is? Zij werkten voorheen in het voorjaar in Spanje in de aardbeienteelt. En ik heb in mijn jeugd ook in Spanje gewerkt, waardoor ik een beetje Spaans spreek. Het blijkt dat Roemenen makkelijker Spaans dan Engels spreken, dus ik praat nu Spaans met ze.'

Vier telers van Franse tulpen

Tulpenkwekerij Vita Nova is een bekende teler van Franse tulpen, maar niet de enige. Er zijn ongeveer vier telers in Nederland met dit gewas, vertelt Van den Hoek. Zo zet Schouten Tulips Schouten in Zwaagdijk-Oost deze tulpen in de markt onder de naam XL Tulips.

Jaap Monster van de commissionair Hoven & de Mooij in Rijnsburg is goed bekend met het product: 'Ja, Franse tulpen gebruiken we nog steeds. Het is een echte niche. De vraag gaat erg op en neer. Als deze extra lange tulpen bijvoorbeeld in een veldboeket van Bloomon of Fleurop zitten, zijn ze heel duur.'

Vorig jaar in de dagen na Valentijn waren ze weer duurder dan dit jaar, weet Monster. 'We hebben altijd wat op voorraad staan, ze zijn lang houdbaar, je kunt er wel twee weken mee werken.'

Franse tulp is bijzondere categorie binnen brede groep

Tulpen worden verkocht op kleur, type en gewicht. Speciale types zijn bijvoorbeeld de parkieten (tulpen met een kronkelend buitenblad, vaak gevlamd van kleur), de crispy (tulpen met een gefranjerde rand) of dubbele tulpen met extra bloemblaadjes. Binnen de categorie Franse tulpen kun je de meest voorkomende types ook vinden. Franse tulpen onderscheiden zich door een grotere steellengte, betere houdbaarheid gedurende transport, zwaardere stelen (boven de 50 gram) en het doorgroeien op de vaas.

De Franse tulp, vaak XL-tulp genoemd, vindt zijn oorsprong in de gespecialiseerde teeltwijze in Zuid-Frankrijk, specifiek rond de regio Hyères. Ze worden in de volle grond in Zuid-Europa geteeld, zonder extra kunstlicht. Dit resulteert in een tragere, natuurlijke groei. Ze kenmerken zich door lange, sterke stelen (tot 85 centimeter), grote bloemen en een langzame groei, waardoor ze langer houdbaar zijn in de vaas en meerjarig kunnen zijn in de tuin.

Eigen teelt en vermeerdering

De soorten hadden oorspronkelijk vaak namen van de Franse teeltregio's, zoals Menton, Avignon of Dordogne. Op de bloemenveiling SICA Marché aux fleurs d'Hyères in het Zuid-Franse departement Var worden ze nog geveild. Vita Nova teelt en vermeerdert de bollen zelf. De planten hebben er een gemiddelde bolmaat van rond de 12.

De bollen worden altijd getrokken uit de volle grond. De broei duurt met zestig dagen veel langer dan die van een gewone tulp. Al met al is het hele teeltproces veel arbeids- en kapitaalsintensiever. Dat wordt goedgemaakt door de hoge prijzen; sommige soorten doen over de euro per steel.