Collectieve mestvergister biedt kansen

Met de groeiende vraag naar groen gas, grote klimaatopgaven en de zoektocht naar nieuwe verdienmodellen op het boerenerf, komt mestvergisting steeds nadrukkelijker in beeld als mogelijke oplossing. In Zuid-Gelderland en Noord-Limburg hebben vier gemeenten de handen ineengeslagen om de mogelijkheden van collectieve vergisting te onderzoeken. Voor een goed voorbeeld kunnen ze terecht in het Noord-Brabantse Sint-Oedenrode. In een centrale vergistingslocatie verwerkt GroeneWoudGAS mest van lokale melkveehouders.

De jaarlijkse productie van biogas uit de vergister is voldoende om te kunnen voorzien in de behoefte van 750 huishoudens. Na vergisting wordt de mest gescheiden in een dunne en een dikke fractie. Uit de droge fractie worden koemestkorrels geperst, bestemd voor de particuliere markt.

Uit een inventarisatie van de vier gemeenten in de Gelders-Limburgse grensstreek blijkt dat vijftig tot zestig (melk)veehouders in aanmerking kunnen komen om aan een collectief deel te nemen. Hoeveel in de praktijk instappen, zal blijken als het initiatief daadwerkelijk handen en voeten krijgt.

Capaciteit niet onbegrensd

De verwerkingscapaciteit van een vergister is niet onbegrensd, schetst vicevoorzitter Martien Nillesen van LTO Noord in Gelderland: ‘Die capaciteit moet niet veel groter worden dan 100.000 ton mest per jaar. Anders krijg je weerstand vanuit de omgeving, vooral vanwege het grote aantal vervoersbewegingen waar je dan mee te maken hebt.’

Een collectieve aanpak voor een mestvergister heeft voor- en nadelen, stelt Nillesen. ‘Een voordeel is dat je de vergister kunt uitbreiden met een stripper om stikstof te reduceren. Dat is nu nog een storingsgevoelig proces, niet iets wat je er als individuele ondernemer nog even bij kunt doen.’ Als nadeel noemt de vicevoorzitter de procesgang: ‘Hoe meer mensen erbij zijn betrokken, hoe langer de besluitvorming duurt.’

Ook kunnen er praktische bezwaren zijn om deel te nemen, weet Nillesen uit eigen ervaring. ‘Voor de productie van biogas is het belangrijk om met dagverse mest te werken. Daar heb je een vaste stalvloer voor nodig, die iets afloopt. In mijn stal ligt een emissiearme vloer. Die zou ik moeten aanpassen. Maar dan moet ik wel zeker weten dat de aangepaste vloer dezelfde erkenning krijgt als mijn huidige vloer. Anders loop ik het gevaar om mijn vergunning kwijt te raken.’

Ondanks kwesties die vooral juridisch nog moeten worden afgetikt, staat de potentie van mestvergisting volgens Nillesen wel vast. Want naast de productie van groen gas draagt vergisting ook bij aan klimaatopgaven (emissiereductie) en het sluiten van kringlopen (met kunstmestvervangers). ‘Monomestvergisting kan dus bijdragen om de doelen die de overheid stelt te behalen’, aldus de LTO Noord-bestuurder. ‘Bovendien: stilzitten is geen optie.’