‘Alleen ernstige ongevallen halen de media’

Een ongeval met een trekker, kraan, shovel of een zware combinatie op het land, op het eigen erf of in het openbare verkeer. Of een ongeval in de stal met het eigen vee, zoals een beknelling door een koe, een aanval door een stier of een paard dat op hol is geslagen. Een ongeluk op een bedrijf in de agrarische en groene sectoren zit in een klein hoekje, maar kan grote gevolgen hebben en soms zelfs leiden tot een dodelijke afloop. Hoewel het een thema van alle tijden is en de laatste jaren steeds hoger op de agenda staat, neemt het aantal ongevallen toe. Dat blijkt uit cijfers van het platform Veilig op 1.

In 2025 waren er twintig dodelijke ongevallen in de agrarische en groene sectoren, blijkt uit de cijfers. Dat is het hoogste aantal sinds 2011. Volgens deskundigen wordt deze stijging vooral veroorzaakt door het werken met steeds zwaarder wordende machines en combinaties. In de afgelopen tien jaar zou dit in meer dan 60 procent van de gevallen de oorzaak zijn. Daarbij valt onder meer te denken aan beknelling in of onder een machine, het omvallen van een landbouwvoertuig of een ongeluk met een persoon die niet goed zichtbaar was in een dode hoek van een voertuig.

De landelijke campagne BoerVeilig, een samenwerking van meerdere landbouwpartijen, moet ondernemers en werknemers bewuster maken van de risico’s op en rondom een boerenerf. ‘De meest vreselijke gebeurtenissen halen de media’, weet Gerjanne van Esveld van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) en projectleider van BoerVeilig.

Melkveesector bovenaan

‘Maar daarnaast gebeuren er jaarlijks ook nog veel andere ernstige en minder ernstige ongevallen waarbij mensen en vee gewond raken. Denk bijvoorbeeld aan stalbranden’, gaat Van Esveld verder. De melkveesector staat bovenaan het lijstje. ‘Daar zien we de meeste ongelukken. Naast de ontwikkelingen van landbouwmachines is dat denk ik toe te schrijven aan de vele verschillende facetten op één erf.’

Lees ook: 'Boeren weten wel dat het ernstig mis kan gaan op het bedrijf'

Ze vervolgt: ‘Je werkt met vee, zware machines, noem maar op. Je moet van alle markten thuis zijn. Daarnaast zie je in de melkveehouderij vaak meerdere generaties op één erf. Je hebt de ondernemer die in de stal, op het erf en in het land aan het werk is, de oudere generatie die mogelijk grotendeels nog meewerkt in het bedrijf en vaak jonge, spelende kinderen. Die combinatie zorgt voor veel risicofactoren.’

Melkgeitenhouder Tonja Olislagers uit het Brabantse Esch kan daarover meepraten. ‘Een ongeluk zit echt in een klein hoekje’, weet zij inmiddels als geen ander. Olislagers runt samen met haar man en kinderen een melkgeitenhouderij op drie locaties. Zij hebben ook medewerkers in dienst. ‘Op een van onze locaties ontstond brand in een strohakselaar’, vertelt ze. Twee medewerkers voerden onderhoudswerkzaamheden uit aan de machine. Daarvoor was las- en slijpwerk nodig. ‘Tijdens de werkzaamheden zat er nog wat achtergebleven stro in de machine, waardoor vrij snel brand ontstond.’

Snel ingrijpen

Er stond op dat moment een stevige wind. ‘Het brandende stro uit de hakselaar waaide richting de loods waar wij stro opslaan en richting de geitenstal. Het kwam al onder de houten deuren door’, vertelt Olislagers. ‘Gelukkig waren we allemaal thuis en konden we snel ingrijpen, de deur van de loods dichttrekken en de brand blussen.’ Al met al is het met een sisser afgelopen. ‘Maar hadden we niet zo snel gehandeld, dan waren de gevolgen waarschijnlijk heel groot geweest. We hebben echt met man en macht gehandeld.’

Lees ook: Na laagste aantal dodelijke ongevallen loopt teller dit jaar weer op

Judith van Dorp van Loonbedrijf Van Dorp uit het Zuid-Hollandse Zevenhuizen en ook Stef Huijbregts van Loonbedrijf Huijbregts uit het Brabantse Zundert weten als geen ander hoe belangrijk het thema veiligheid is. Beide bedrijven krijgen met regelmaat nieuwe, jonge werknemers en stagiaires in dienst en werken met zware (landbouw)machines. ‘We zitten middenin het stedelijk gebied’, zegt Van Dorp.

‘Dat brengt veel uitdagingen met zich mee’, gaat zij verder. ‘Mensen die nog nooit op zo’n voertuig hebben gezeten, kunnen niet inschatten welke risico’s en gevaren dat met zich meebrengt en hoe zij zichtbaar zijn voor de bestuurder. Daarom is bewustwording bij medewerkers zo belangrijk. We volgen cursussen, voldoen aan de certificering, investeren in veilig werken en beschikken over meerdere camera’s op onze voertuigen en dashcams.’

‘Veiligheid staat bij ons hoog in het vaandel’, zegt ook Huijbregts. ‘We leiden onze mensen daar goed in op. Bij agrarische klanten heb je met meer mensen te maken. We voeren de landwerkzaamheden zelf uit of werken met een vaste ploeg mensen die vooraf afspraken maken en goed op elkaar zijn ingespeeld.’

BoerVeilig moet bewustwording vergroten
De landelijke campagne BoerVeilig is een initiatief van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK), LTO Nederland, Stigas, de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Dutch Dairymen Board en de Nederlandse Zuivel Organisatie, en wordt gefinancierd door ZuivelNL. Doel van de campagne is ongelukken op het boerenerf zoveel mogelijk voorkomen. ‘Dat doen we vooral door ondernemers en werknemers bij elkaar te brengen, ervaringen te delen, bewustwording te creëren en tools aan te bieden’, legt Gerjanne van Esveld uit. Namens NAJK is zij projectleider van BoerVeilig. ‘We hebben niet de illusie dat we de cijfers van ongevallen naar nul brengen, maar hopen wel dat de aantallen door meer bewustwording en het aanbieden van tools fors afnemen. Ons werk is nooit klaar.’