Boeren testen ander waterbeheer Overijssels veen

‘Landbouwkundig gezien zou het grondwaterpeil hier naar beneden moeten, maar dat mag niet vanwege het aangrenzende Natura 2000-gebied Olde Maten en Veerslootlanden. We hopen dat dit project voor duurzaam waterbeheer goed uitpakt voor zowel de landbouw als de natuur’, zet melkveehouder Jan Dunnink de kern van het project neer.

Dunnink is een van de elf melkveehouders in het gebied Kostverloren en Kloosterzijl die mee doen aan een project voor ander waterbeheer in het kader van het Deltaplan Agrarisch waterbeheer (DAW).

De veehouder melkt in Rouveen 70 melkkoeien en heeft 43 hectare grond in gebruik. Die grond bestaat uit een veenlaag van 60 tot 80 centimeter met daaronder zand.

‘Verdrogen doen we hier zelden, maar de draagkracht van de grond kan beter. Ook is de grond in het voorjaar minder snel op temperatuur.’

Vernatting

Verlaging van het grondwaterpeil zou de problemen van Dunnink en de andere boeren kunnen oplossen. Alleen zit die optie er niet in vanwege de nabijheid van het natuurgebied Olde Maten en Veerslootlanden en risico op verdroging van dat gebied.

‘Het natuurgebied heeft wel een eigen waterpeil’, verduidelijkt Dunnink. ‘En er is een bufferzone omheen gelegd zodat de landbouw geen last zou krijgen van vernatting.

'Maar nu is sprake van het omgekeerde. Er mag geen peilverlaging plaatsvinden in de landbouwgebieden omdat dit volgens deskundigen een negatieve invloed heeft op het natuurgebied.’

Onderwaterdrainage

Een alternatief voor de gewenste peilverlaging is het aanleggen van onderwaterdrainage. Met deze methode is in veengebieden in West-Nederland al ervaring opgedaan. Daaruit blijkt met relatief hoge slootwaterpeilen toch een goede landbouwkundige productie kan worden gerealiseerd.

Voor de Overijsselse boeren en waterschap Drents Overijsselse Delta is de methode innovatief. ‘Door onderwaterdrainage bolt de grondwaterspiegel in de winter minder op en zakt het water in de zomer minder uit’, vat Dunnink de ervaringen van elders samen.

‘Dat zou betekenen dat de grond in het voorjaar wat eerder op temperatuur is en dat er bovendien minder mineralisatie plaatsvindt.’

Bijkomend voordeel is volgens de melkveehouder dat het veen minder inklinkt. ‘Ik boer nu 25 jaar op deze plek. In de begintijd kwam er geen zand naar boven als je een perceel ploegde. Toen ik hier drie jaar geleden opnieuw een perceel ploegde kwam er wel zand naar boven. Het veenpakket wordt gewoon dunner ook al zie je dat op het oog niet.’

Veenlaag tot enkele meters

Aan het DAW- project rond Olde Maten en Veerslootlanden doen elf melkveehouders mee uit het gebied Kostverloren en Kloosterzijl. Het veenpakket op de percelen van de elf varieert van enkele tientallen centimeters tot enkele meters.

In het project wordt de aanleg van onderwaterdrainage gecombineerd met grond- en perceelsverbetering en een aangepaste bedrijfsvoering. Ook met bedrijfsvoering is er winst te behalen, denkt Dunnink.

‘Melkveehouders zijn nog te weinig akkerbouwer. Die gaan veel zuiniger met hun grond om. Zo letten akkerbouwers veel meer op de tijdstippen wanneer ze wel of niet hun land op kunnen met zware apparatuur. Melkveehouders kunnen nog veel leren als het om bodembeheer gaat.’

Het project bestaat uit een aantal fases en loopt door tot eind 2019. Wanneer blijkt dat onderwaterdrainage ook in het gebied Kostverloren en Kloosterzijl toepasbaar is, wordt de methode wellicht op grotere schaal in Overijssel uitgerold. Volgens Dunnink hebben bijvoorbeeld boeren in de polder Mastenbroek al interesse getoond.

Financiering

De proef wordt deels gefinancierd door provincie Overijssel en waterschap Drents Overijsselse Delta. Ook is een POP3-aanvraag ingediend. Het kan echter nog tot het einde van het jaar duren voordat duidelijk is of aanvraag wordt gehonoreerd. De deelnemende boeren betalen zelf ook een deel van de kosten.

LTO Noord is verantwoordelijk voor de projectleiding, begeleiding vindt plaats vanuit Aequator en Kennisinstituut Veenweide Innovatie centrum (VIC).